بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٤٠١ - استنتاج

پرنده گفت: اى صياد، مگر به تو پند ندادم كه برگذشته غم مخور؟ و باز در پند دوم مگر به تو نگفتم كه سخن غيرعاقلانه و محال را باور نكن؟ آخر من تمام هيكلم به اندازه سه درم وزن ندارد، چگونه ممكن است سنگ گرانبهايى به وزن ده درم در شكم داشته باشم؟

صياد وقتى اين سخنان را شنيد به خود آمد و گفت: اى پرنده، سومين پند را بر من بياموز.

پرنده با لحن تمسخرآميزى گفت: به دو پند پيشين خوب عمل كردى كه اينك پند سوم را طلب مى‌كنى؟!

استنتاج‌

حتما مى‌دانيد كه براى تبديل يك قطعه زمين باير به كشتزارى پربار و سرسبز، حداقل به سه عامل مؤثر نيازمنديم: ١- بذر سالم و اصلاح شده ٢- كشاورز دلسوز و پرتلاش ٣- استعداد زمين جهت پرورش بذر.

فقدان هريك از اين سه عامل؛ نتيجه‌اش محروم شدن از محصول مورد انتظار در خصوص آن قطعه زمين است.

اين عوامل، نه‌تنها در سيستم يك كشاورزى موفق، از عوامل كارآمد و اصولى به حساب مى‌آيد، بلكه در سيستم آموزش و پرورش و رشد استعدادها نيز از عوامل ضرورى شمرده شده است.

براى پرورش فكرى فرد يا افراد جامعه و رشد استعدادهاى علمى، دينى و اخلاقى، برنامه‌هاى صحيح و منطبق با فطرت سليم انسان از يك طرف، معلمان و مجريان دلسوز و پرتلاش از طرف ديگر و- از همه مهمتر- آمادگى پذيرش و استعداد