بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٣٨٦ - استنتاج

استنتاج‌

شطّاح، در لغت گستاخ و بى‌شرم را گويند و در اصطلاح صوفيه، شطحيات به سخنانى گفته مى‌شود كه خلاف شرع انور باشد كه معمولا صوفيه در شدّت وجد و حال چنين سخنانى بر زبان مى‌رانند. معروف‌ترين اين سخنان را منصور حلّاج و بايزيد بسطامى گفته‌اند كه عبارت است از: «انا الحقّ- منم حق» و «سبحاني ما اعظم شأني- پاكيزه است وجودم، داراى چه شأن بزرگى هستم» و «ليس في جبّتي الّا اللّه- در حبه‌ام غيراز خدا كسى نيست» و لا إِلهَ إِلَّا أَنَا فَاعْبُدُونِ؛ «معبودى جز من نيست پس مرا پرستش كنيد.»[١]

آنچه مسلّم است، اگر كسى اينگونه سخنان را از روى علم و عمد بر زبان جارى كند، از ديدگاه اسلام حكم ارتداد بر وى جارى مى‌شود؛ زيرا اينگونه دعاوى براساس ادلّه عقليه و نقليه، مشتمل بر كفر و شرك به پروردگار جهانيان است.

... لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْ‌ءٌ ...؛[٢] «همانند او چيزى نيست.»

فَلا تَضْرِبُوا لِلَّهِ الْأَمْثالَ ...؛[٣] «براى خدا امثال- و شبيه- قائل نشويد.»

سُبْحانَ اللَّهِ عَمَّا يَصِفُونَ؛[٤] «منزه است خداوند از توصيفى كه آنها مى‌كنند.»

... سُبْحانَ اللَّهِ عَمَّا يُشْرِكُونَ.[٥]

«منزّه است خدا از آنچه براى او شريك قرار مى‌دهند.»

و كسى كه بعد از پذيرش ايمان، به كفر و شرك روى آورد مَنْ كَفَرَ بِاللَّهِ مِنْ بَعْدِ

[١] - مقتبس از آيه ٢٥ سوره انبياء

[٢] - شورى: ١١

[٣] - نحل: ٧٤

[٤] - صافات: ١٥٩

[٥] - طور: ٤٣