بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ٢٠٥ - استنتاج

با توجه به مطالب گذشته، بايد گفت كه: رياضت اختيارى شرعى، يكى از مقاماتى است كه مخصوص سالكان شريعت و طالبان حقيقت است؛ آنان كه با آگاهى و آزادى تمام اين راه را برگزيده و كمر به عبوديت حضرت حق بستند. ولى رياضت اجبارى همانگونه كه آيه كريمه فوق مى‌فرمايد: شامل همه انسان‌ها در هر سطحى خواهد بود. چيزى‌كه هست عكس‌العمل انسان‌ها در مقابل حوادث ناگوار زندگى متفاوت است؛ گروهى تحمّل پذيرش ناگوارى‌ها را ندارند لذا سعى مى‌كنند با بى‌تابى جراحت قلبشان را التيام ببخشند، غافل از اينكه بى‌تابى خود مزيد بر اندوه حوادث ناگوار است. گروهى هم سنگ صبور ناگوارى‌هاى زندگى هستند، اينان نه‌تنها در مقابل مشكلات خم به ابرو نمى‌آورند بلكه با نيروى صبر و مقاومت قامت ستبر مشكلات را خم مى‌كنند.

قرآن با گروه اول كارى ندارد ولى به گروه دوم بشارت مى‌دهد:

... وَ بَشِّرِ الصَّابِرِينَ؛ «و بشارت بده به صبركنندگان»

صابران چه كسانى هستند؟ صابران كسانى هستند كه:

الَّذِينَ إِذا أَصابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ قالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ‌

«- صابران- آنانند كه هرگاه مصيبتى بر ايشان برسد، مى‌گويند ما از آن خدا هستيم و به سوى او باز مى‌گرديم.»

أُولئِكَ عَلَيْهِمْ صَلَواتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَ رَحْمَةٌ وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ‌[١]

«اينها همان‌ها هستند كه الطاف و رحمت خدا شامل حالشان شده و همانا آنان هدايت‌يافتگانند.»

*** مولانا در اين حكايت، با بيان زندگانى پرمشقت يك زن، توجه ما را به اين نكته جلب كرده است كه رياضت و قبول مشقّت‌ها (اعم‌از اختيارى يا اجبارى)

[١] - بقره: ١٥٧- ١٥٥