بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ١٥٥ - استنتاج

حكايت ١٣٠

پرنده‌اى بالاى ديوارى نشست و چشم به دانه‌اى دوخت كه درون دامى بود، نگاهى به جانب صحرا مى‌كرد و نگاهى به دانه درون دام. اين دو نگاه با يكديگر به جدال پرداختند، ناگهان عقل آن پرنده مغلوب نگاه آزمندانه‌اش شد و به سوى دانه پركشيد و در نتيجه در دام گرفتار شد. از سوى ديگر پرنده‌اى كه شك و ترديد را كنار گذاشت و از آن دانه هلاكت‌بار چشم پوشيد، نجات يافت و سوى صحرا بال گشود.

استنتاج‌

كبوتر و دام و دانه، مثل شمع و گل و پروانه يا ساغر و ساقى و ميخانه يا خال و ابر و زلف و شانه و ... سوژه‌هايى است كه شعرا، ادبا و عرفا براى بيان مقصود خود بيشترين استفاده را از آن كرده‌اند. آنان با استفاده از فنّ كنايه و تشبيه و تمثيل، توانستند هريك از عناوين پيش‌گفته را به مورد دلخواه خود تطبيق داده، نتيجه‌