بشنو از نى (شرحى بر حكايتهاى مثنوى) - حق شناس، سيد حسين - الصفحة ١١١ - استنتاج

استنتاج‌

بلا، در اصل به‌معناى كهنه شدن است. به غم و اندوه و گرفتارى‌ها بلا گويند؛ چون انسان را كهنه و فرسوده مى‌كند و امتحان را از آن جهت ابتلا گويند كه گويا امتحان شده از كثرت مشكلات امتحان فرسوده مى‌شود و تكاليف را هم بلا مى‌گويند؛ زيرا هر تكليفى بر بدن سخت است و هر سختى هم انسان را كهنه و فرسوده مى‌سازد.

آنچه مسلم است، بيش‌ترين شكل‌دهنده حوادث خارجى، اعمالى است كه از ما صادر مى‌شود؛ به تعبير ديگر، ميان اعمال ما و رخدادهاى خارجى، نوعى ارتباط و علقه وجود دارد كه براساس آن، حوادث (اعم از حوادث خيروشر) خلق مى‌شود. آيات و روايات زيادى مؤيد اين نكته است كه ما جهت رعايت اختصار تنها به دو آيه بسنده مى‌كنيم:

... إِنَّ اللَّهَ لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ ...[١]

«خداوند سرنوشت هيچ قومى را تغيير نمى‌دهد مگر آنكه آنها خود را تغيير دهند.»

وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرى‌ آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَيْهِمْ بَرَكاتٍ مِنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ وَ لكِنْ كَذَّبُوا فَأَخَذْناهُمْ بِما كانُوا يَكْسِبُونَ‌[٢]

«اگر اهل شهرها ايمان آورده، تقوا پيشه كرده بودند، از آسمان و زمين بركاتى بر ايشان گشوده بوديم ليكن تكذيب كردند، پس ايشان را بدانچه مى‌كردند گرفتيم.»

بنابراين، رخدادها ضمن اينكه عكس‌العمل اعمال ما به حساب مى‌آيند، ظهور و بروزشان بدون انگيزه و هدف نيست؛ از جمله هدف از نزول بلايا و مصائب گوشمالى و تنبيه است؛ چنانكه آيه فوق مى‌فرمايد: ... فَأَخَذْناهُمْ بِما كانُوا يَكْسِبُونَ‌ و يا هدف، آزمايش و جدا كردن انسان‌هاى پاك از ناپاك است چنانكه مى‌فرمايد:

[١] - رعد: ١١

[٢] - اعراف: ٩٦