ترجمه من لا يحضره الفقيه شيخ صدوق - غفاري، علي اکبر؛ غفاري، محمد جواد؛ بلاغي، صدر - الصفحة ٢٨٧ - *(در بيان واجب بودن نماز) *

كلمه «وسطى» مورد بحث فراوان قرار گرفته است لذا توضيحا مطالب محققانه‌اى كه در اين زمينه بقلم كنكاشگر والد معظّم نگارش يافته و ذيل متن عربى مضبوط است عينا ترجمه آن در اينجا نقل ميگردد: معظم له ميفرمايند در پاره‌اى از نسخه‌هاى آيه شريفه چنين است: «و الصّلاة الوسطى صلاة العصر» بدون حرف واو در ميان وسطى و صلاة العصر، و احمد بن حنبل روايت كرده است از اسحاق و او از مالك و او از زيد بن اسلم از قعقاع بن حكيم از ابى يونس غلام عايشه كه او گويد، عايشه بمن دستور داد كه برايش مصحفى بنويسم و گفت: وقتى به اين آيه رسيدى‌ حافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ‌- الآية» مرا خبر كن، هنگامى كه به آيه مورد نظر رسيدم او را فراخواندم، و او بمن املا كرد كه بنويسم‌ حافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ وَ الصَّلاةِ الْوُسْطى‌ (و صلاة العصر) وَ قُومُوا لِلَّهِ قانِتِينَ‌ و مسلم نيز از يحيى بن يحيى از مالك همين گونه روايت كرده است. و ابن جرير گويد: ابن المثنى براى من روايت كرد از حجاج از حماد از هشام بن عروة و او از پدرش كه گفت: در مصحف عايشه اين آيه شريفه چنين نوشته شده بود:

حافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ وَ الصَّلاةِ الْوُسْطى‌ و هي صلاة العصر. و همچنين از طريق حسن بصرى روايت كرده است كه رسول خدا ٦ اين آيه را بهمين صورت قراءت فرمود. و نيز امام مالك روايت كرده است از زيد بن اسلم از عمرو بن نافع كه او گفت: من مصحفى براى حفصه همسر پيامبر ٦ مى‌نوشتم و او بمن گفت وقتى به اين آيه رسيدى مرا خبر كن، هنگامى كه من به آن آيه‌ حافِظُوا عَلَى ... رسيدم او را خبر كردم و او بمن چنين املا كرد: «حافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ وَ الصَّلاةِ الْوُسْطى‌ و صلاة العصر وَ قُومُوا لِلَّهِ قانِتِينَ» و محمّد بن اسحاق بن يسار نيز آن را همين گونه روايت كرده و افزوده اين بهمان نحو است كه همسر رسول خدا ٦ حفصه آن را از پيامبر ٦ از حفظ فرا گرفته است. و ابن جرير اين خبر را از طرق گوناگون نقل كرده است. همان طور كه مشاهده مى‌كنيد در بيشتر آنچه نقل شد صلاة العصر با واو عاطفه به وسطى عطف گشته است كه خود نشان ميدهد نماز وسطى غير از نماز عصر است، در مقابل آنچه نقل شد اخبار ديگرى نيز وجود دارد كه مقتضى عدم مغايرت و يكى بودن وسطى و نماز عصر است. از آن جمله: ابن جرير باسناد خود از عروة روايت كرد و گذشت كه گفت: اين آيه شريفه در مصحف عايشه چنين‌