امام بخارى و جايگاه صحيحش - قاسم اف، الياس - الصفحة ٧١٩ - ٢٩ شيخين، ابوبكر و عمر و خمر

كه آن دو كسى جز ابوبكر و عمر نمى‌تواند باشد، زيرا كسى با اهميت‌تر از نظر بخارى از آن دو در اين نشست حضور نداشته كه اسم آن‌ها را مبهم قرار دهد.

قبل از هر چيزى بايد توجه داشته باشيد كه امام بخارى اين خبر را بدون تصريح به اسامى، در جايهاى ديگر «صحيحش» نيز روايت كرده است‌[١] و همچنين تنها در صحيح بخارى اين خبر را ثابت بنانى، سليمان بن طرخان، قتاده، عبدالعزيز بن صهيب واسحاق بن عبدالله بن ابى‌طلحه از انس روايت كرده‌اند.

ابن حجر در شرح اين حديث مى‌گويد: ابن مردويه با سند نظيف (صحيح) روايت كرده است كه ابوبكر و عمر نيز در آن‌جا حضور داشته‌اند. سپس ابن حجر با سند ديگر از بزار نقل كرده است كه انس گفته است: «من ساقى آن‌ها بودم و در بين آن‌ها مردى بود به نام ابوبكر، وقتى شراب نوشيد چنين شعرى خواند: تحيي بالسلام ام بكر .... سپس ابن حجر مى‌گويد: به قرينه‌اى ذكر عمر، در ذكر ابوبكر نيز خطا صورت نگرفته است و با اين بيان اسم ده نفر از كسانى را كه در آن نشست و شرب خمر حضور داشته‌اند را به دست آورديم.[٢]

طبرى نيز شعر فوق را ضمن داستانى ذكر كرده، ولى به جاى ابوبكر، «مردى»، آورده است.[٣]

ابن حجر در «الاصابه» مى‌گويد:

[١] . صحيح بخارى، كتاب المظالم، باب: صب الخمر في الطريق، ح ٢٤٦٤؛ كتاب التفسير، باب: ليس على الذين آمنوا وعملوا الصالحات جناح فيما طعموا، ح ٤٦٢٠؛ كتاب الاشربة، باب: الخمر من العنب، ح ٥٥٨٠؛ كتاب الاشربة، باب: نزل تحريم الخمر وهي من البسر والتمر، ح ٥٥٨٣ و ٥٥٨٤؛ كتاب الاشربة، باب: خدمة الصغار الكبار، ح ٥٦٢٢.

[٢] . فتح البارى، ج ١٠، ص ٣٠.

[٣] . تفسير طبرى، ج ٢، ص ٣٩٢، ذيل آيه ٩١ سوره مائده.