٨. ابوبكر پس از رحلت پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله پيشانى آن حضرت را بوسيد وگفت: ... واخليلاه ....[١] البانى دو سند را و هيثمى سند اين حديث را صحيح دانسته‌اند و شعيب ارنؤوط دو سند اين خبر را حسن دانسته است.

٩. باز ابوبكر گفته است: از خليلم پيامبر صلى الله عليه و آله شنيدم ....[٢] اين سند مرسل صحيح است. از اين دو خبر به روشنى استفاده مى‌شود كه ابوبكر از حديث خلت خبرى نداشته است و اين نوع احاديث بعدها وضع شده است و الا او رسول خدا صلى الله عليه و آله را خليل خود نمى‌خواند.

مضافاً بر اين، هر يك از ابوذر بنابر نقل (مسند احمد، ج ٥، ص ١٥٩ و ١٦٠ و ١٥٦ و ١٤٧ .. «صحيح بخارى»، ج ٢، ص ٥١٠، ح ١٤١٨) واميرالمؤمنين عليه السلام (مسند احمد، ج ١، ص ١٤١) و سلمان (مجمع الزوائد، ج ٤، ص ٢٩١) و ابودردا (مسند احمد، ج ٦، ص ٤٤٠ و ٤٥١) و زيد بن ارقم (مسند احمد، ج ٤، ص ٣٧٠) و انس (مسند احمد، ج ٣، ص ٢١٦) و ابو مسلم و ميمونه (سنن كبرى نسائى، ج ٧، ص ٣١٥) و عائشه (كنز العمال، ج ١٣، ص ٥٦، ح ٣٦٢٢٦) واهبان بن صيفى (مسند احمد، ج ٥، ص ٦٩) و عمر (كنز العمال، ج ٦، ص ٥٣٦، ح ١٦٨٦٠) و ابوسعيد خدرى (كنز العمال، ج ١١، ص ٣١١، ح ٣١٥٩٨) و عمرو بن الحمق (كنز العمال، ج ١٢، ص ٤٩٧، ح ٣٧٢٩٠) و ابودجانه (طبقات ابن سعد، ج ٣، ص ٥٥٧) و ابوهريره (مسند احمد، ج ٢، ص ٢٢٩ و ٢٣٣ و ٢٥٤ و ٢٥٨ و ٢٦٠ و ٢٦٥ و ٣٤٧ و ٣٦٩ تا ٥٣٩ با ١٨ سند ديگر و «صحيح بخارى»، ج ١، ص ٣٩٥، ح ١١٧٨) اين‌گونه حديث روايت كرده‌اند: قال او حدثنى او سمعت او اوصانى خليلى رسول الله صلى الله عليه و آله ... يعنى همه اين افراد از صحابه، رسول خدا صلى الله عليه و آله را «خليل» خويش تعبير كرده‌اند كه از جمله آن‌ها ابوسعيد خدرى وعائشه وابوهريره وانس كه حديث مورد بحث به آن‌ها نسبت داده شده است وحتى خود ابوبكر نيز رسول خدا صلى الله عليه و آله را خليل خود خوانده‌

[١] . مسند احمد، ج ٦، ص ٣١ و ٢١٩، ح ٢٤٠٧٥ و ٢٥٨٨٣؛ انساب الاشراف، ج ١، ص ٢٤٤؛ مجمع الزوائد، ج ٨، ص ٦٠٥؛ ارواء الغليل، ج ٣، ص ١٥٧، ح ٦٩٢؛

[٢] . طبقات الكبرى، ج ٢، ص ٢٩٣؛ كنز العمال، ج ٧، ص ٢٣٠، ح ١٨٧٤٦.