امام بخارى و جايگاه صحيحش - قاسم اف، الياس - الصفحة ٢٦٠ - ابوطالب و مرگ بدون ايمان

لرسول الله صلى الله عليه و آله: إِنَّكَ لا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَ لكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ.[١] خلاصه اين حديث اين است كه پيامبر صلى الله عليه و آله سعى كردند تا ابوطالب هنگام وفات «لا اله الا الله» بگويد و مسلمان شود، ولى ابوجهل و ابن اميه گفتند: اى ابوطالب، آيا از ملت عبدالمطلب روى مى‌گردانى و آن قدر اين را تكرار كردند تا اين كه ابوطالب گفت: ملت عبدالمطلب را اختيار كردم، پس دو آيه فوق در مورد ابوطالب نازل شد.

اين حديث از دو نفر روايت شده است: مسيب بن حزن و ابوهريره كه هر دو در زمان وفات ابوطالب غير مسلمان بودند و معلوم نيست كجا بودند و در آن زمان حضور نداشته‌اند. مضافاً بر اين، حديث مسيب تنها از طريق زهرى روايت شده و او در اكثر كتاب‌هاى مشهور و متقدم اين حديث را از سعيد معنعن روايت كرده است. و همچنين زهرى گاه اين حديث را از سعيد از ابوهريره نيز معنعن نقل كرده است.[٢] و در ما بقى سند ابوهريره، ابوحازم ناصبى است كه از ابوهريره اين خبر را نقل كرده است.[٣] همچنين پدر سعيد بن مسيب با او قهر بوده و تا مرگ با او سخن نگفته است‌[٤] و مسيب بنابر قواعد علم رجال مجهول نيز است؛ زيرا كسى جز سعيد از او حديث روايت نكرده است، واقدى و مصعب زبيرى او را از طلقا خوانده‌اند، و ابن حبان او را از تابعين خوانده است.[٥]

همچنين در مورد دو آيه مذكور كه نزول آن را بر اين داستان تطبيق كرده‌اند، در شأن نزول آن اخبار متناقض بسيار روايت كرده‌اند و حتى آن را در مورد استغفار نمودن‌

[١] . صحيح بخارى، كتاب الجنائز، باب: اذا قال المشرك عند الموت: لا اله الا الله، ج ١، ص ٤٥٧، ح ١٣٦٠ و ٣٨٨٤ و ٤٦٧٥ و ٤٧٧٢ و ٦٦٨١. صحيح مسلم، و ....

[٢] . المستدرك على الصحيحين، ج ٢، ص ٣٦٦، ح ٣٢٩١.

[٣] . صحيح مسلم، ج ١، ص ٤٠، ح ١٤٣.

[٤] . المعارف ابن قتيبه، ص ١٢٥.

[٥] . تهذيب التهذيب ابن حجر، ج ١٠، ص ١٣٨، رقم ٢٩٢.