امام بخارى و جايگاه صحيحش - قاسم اف، الياس - الصفحة ٧٣ - امام بخارى و حديث قاتل اميرالمؤمنين عليه السلام
همچنين جالب است بدانيم كه بخارى در شرح حال يزيد بن محمد گفته است: او از محمد بن كعب حديث روايت كرده، ولى چنين اشكالى را آنجا مطرح نكرده است. و باز در شرح حال محمد بن كعب قرظى حديث روايت كرده كه او از ابن مسعود آن حديث را به صورت سماع روايت كرده است. كسى كه از ابن مسعود كه قبل از عمار از دنيا رفته است، حديث شنيده، چگونه از يك تابعين حديث نشنيده باشد و همچنين وقتى محمد بن كعب از ابن مسعود حديث شنيده است، چه بعدى دارد محمد بن خثيم كه محمد بن كعب از او اين حديث را روايت كرده است، از عمار حديث شنيده باشد، نه اينكه محمد بن خثيم بلكه اگر محمد بن كعب اين خبر را مستقيم از عمار روايت كرده بود، كاملا درست مىتوانست باشد، چون او از ابن مسعود سماع داشته است چه رسد به عمار كه سالها بعد از ابن مسعود شهيد گشت و از دنيا رفت.
اما اصل اين حديث كه بخارى آن را به اين شكل سعى به تضعيفش نموده با الفاظ مختلف به اين معنا وارد شده است:
قال رسول الله صلى الله عليه و آله لعليٍّ: من أشقى ثمود؟ قال: من عقر (عاقر) النّاقة. قال: فمن أشقى هذه الأمّة؟ قال: الله أعلم. قال: قاتلك.[١] اين حديث به اين معنا از اميرالمؤمنين عليه السلام، عمار، ابن عباس، ابن عمر، ابن عمرو، جابر بن سمرة، ابوهريره، صهيب و عبيدالله روايت شده است. همچنين اين حديث را از اميرالمؤمنين عليه السلام ابوطفيل، سعيد بن مسيب، ابوسنان يزيد بن امية، عبدالله بن سبع، صهيب، عبيده، ثعلبه بن يزيد، سالم بن ابىالجعد و عمير بن عبدالملك روايت كردهاند.
[١] . مسند احمد، ج ١، ص ١٣٠، ح ١٠٧٨ ج ٤، ص ٢٦٣، ح ١٨٣٤٧؛ سنن الكبرى نسائى، ج ٥، ص ١٥٣، ح ٨٥٣٨؛ المستدرك على الصحيحين، ج ٣، ص ١٢٢، ح ٤٥٩٠ و ٤٦٧٩؛ مصنف ابن ابىشيبه، ج ٧، ص ٤٤٤، ح ٣٧٠٩٨ و ٣٧١٠٠؛ انساب الاشراف، ج ١، ص ٣٧٦؛ سيره ابن هشام، ج ٢، ص ٤٣٤؛ مجمع الزؤائد، ج ٧، ص ١٤ و ٢٩٩ وج ٩، ص ١٣٦ و ١٣٧ با ٧ سند؛ مصنف عبدالرزاق، ج ١٠، ص ١٥٤، ح ١٨٦٧٠؛ طبقات الكبرى، ج ٣، ص ٣٣ و ٣٥؛ مسند بزار، ج ٤، ص ٢٥٤، ح ١٤٢٤؛ مسند ابىيعلى، ج ١، ص ٤٣١، ح ٤٨٥ و ٥٦٩؛ تاريخ طبرى، ج ٢، ص ١٢٤؛ فتح البارى، ج ٧، ص ٦٠؛ الاصابه، ج ٥، ص ٨٥، رقم ٦٣٩٦؛ تاريخ ابن عساكر، ج ٤٢، ص ٥٤١ الى ٥٤٩؛ الاستيعاب، ج ١، ص ٣٤٦؛ صحيحه البانى، ج ٣، ص ١٦٢، ح ١٠٨٨.