امام بخارى و جايگاه صحيحش - قاسم اف، الياس - الصفحة ٣٩٥ - برترين مردم از ديدگاه امام بخارى

من چيزى جز يك مرد عادى از مسلمين بيش نيستم.

اين حديث مضافاً بر اين كه با آيات قرآن و احاديث فراوان و سخنان اميرالمؤمنين عليه السلام در مورد شيخين مخالف است، هيچ سند صحيحى نيز ندارد. سند فوق به وجود محمد بن كثير ضعيف است.

در سند طبرانى منصور بن دينار ضعيف است.[١] و او اين حديث را در يك سند از اعمش و حسن بن عمرو و جامع بن أبى‌راشد و محمد بن قيس الأسدى و أبى حصين روايت كرده است و طبرانى مى‌گويد: اين حديث را از اين افراد تنها منصور روايت كرده است. طبرانى در «معجم الاوسط، ج ٣، ص ٣٨١، ح ٣٤٥٨ وج ٥، ص ٩٤، ح ٤٧٧٢» اين حديث را با دو سند ديگر روايت كرده كه در اولى عبدالحميد بن صبيح مجهول است و ضعف‌هاى ديگر نيز سند دارد و در دومى على بن سهل مجهول است مضافاً بر ضعف‌هاى ديگر. ابن عساكر نيز در «تاريخش، ج ٣٠، ص ٣٤٩» با چند سند اين خبر را روايت كرده است كه همگى ضعيف‌اند. در اولى نضر بن اسماعيل ضعيف است‌[٢] بدون بررسى حال روات ديگر و در سند دوم ليث بن ابى سليمان مجهول و اگر او ابن ابى‌سليم باشد ضعيف است بدون بررسى حال روات ديگر در سومى مالك بن سعير تضعيف شده (ميزان الاعتدال، ج ٣، ص ٤٢٦، رقم ٧٠١٨) و ابوجناب يحيى بن ابى‌حيه نيز ضعيف است (تهذيب التهذيب، ج ١١، ص ١٧٧، رقم ٣٤٠) بدون بررسى حال روات ديگر. يك سند نيز نزد ابن ابى‌شيبه‌[٣] است و در سند آن سفيان ثورى است و او در تدليس شهرت دارد و اين حديث را معنعن روايت كرده است. در اين كتاب اشاره كرديم كه شعبه و ديگران تدليس را برادر كذب و بدتر از زنا خوانده‌اند.

فراموش نبايد كرد كه اين حديث مضافاً بر ضعف سند و اضطرات در متن، بر

[١] . ميزان الاعتدال ٤١٨٤، رقم ٨٧٧٥؛ مجمع الزوائد، ج ٤، ص ٢٦٥، ج ٥، ص ٤٩.

[٢] . ميزان الاعتدال، ج ٤، ص ٢٥٥، رقم ٩٠٥٧.

[٣] . مصنف ابن ابى‌شيبه، ج ٦، ص ٣٥٠، ح ٣١٩٤٥.