امام بخارى و جايگاه صحيحش - قاسم اف، الياس - الصفحة ٣٧٢ - نصوص اسلامى در مورد جنگهاى اميرالمؤمنين عليه السلام

بشارت داديم، ولى او با شنيدن اين خبر حتى سر خود را بلند هم نكرد و گويا كه اين خبر را از قبل از پيامبر صلى الله عليه و آله شنيده بود.

اين حديث را اميرالمؤمنين عليه السلام، ابوذر، ابوسعيد خدرى، عبدالرحمن بن بشير و اخضر بن ابى‌اخضر روايت كرده‌اند. هيثمى و شعيب ارنؤوط در حاشيه احمد هر كدام سه سند از اين حديث را و حاكم، ذهبى و البانى نيز سند آن را صحيح دانسته‌اند.

اين حديث مضافا به آن‌چه اشاره كرديم حديث بخارى از ابوبكر را از اصل نيز تكذيب مى‌كند؛ زيرا جنگ اميرالمؤمنين عليه السلام براى تأويل قرآن، با مسلمين خواهد بود.

٢. عن أبى‌أيّوب قال: أمرنى رسول الله صلى الله عليه و آله بقتال النّاكثين والمارقين والقاسطين مع عليٍ؛[١] در اين حديث كه الفاظ مختلف دارد رسول خدا صلى الله عليه و آله اميرالمؤمنين عليه السلام را به جنگ با اصحاب جمل و صفين و نهروان امر فرمودند و اصحاب را نيز به همراهى آن حضرت امر فرمودند.

اين حديث با اسانيد فراوان از اميرالمؤمنين عليه السلام، ابن عباس، ابوايوب، ابوسعيد، ام‌سلمه، ابورافع، عمار، ابن مسعود، سعد بن عباده و جابر روايت شده است.

سه سند از هفت سند هيثمى صحيح است و خود او رجال روايت اميرالمؤمنين عليه السلام را ثقات دانسته چنان‌كه صالحى شامى نيز رجال آن را ثقات دانسته است. همچنين سند بلاذرى نيز از اميرالمؤمنين عليه السلام صحيح است. ابن حجر مى‌گويد: ثابت شده كه اهل جمل، صفين و نهروان بغات و ظالم بودند، و دليل آن حديث على است كه مى‌فرمايد: «به جنگ با ناكثين، قاسطين ومارقين امر شده‌ام.» و اين حديث را نسائى در

[١] . معجم الكبير، ج ٤، ص ١٧٢، ح ٤٠٤٩، وج ١٠، ص ٩١، ح ١٠٠٥٣ و ١٠٠٥٤؛ معجم الاوسط، ج ٨، ص ٢١٣، ح ٨٤٣٣، ج ٩، ص ١٦٥، ح ٩٤٣٤؛ مسند بزار، ج ٢، ص ٢١٥، ح ٦٠٤، ج ٣، ص ٢٦، ح ٧٧٤؛ مسند ابويعلى، ج ١، ص ٣٩٨، ح ٥١٩، ج ٣، ص ١٩٤، ح ١٦٢٣؛ انساب الاشراف، ج ٢، ص ٣٧٤؛ المستدرك على الصحيحين، ج ٣، ص ١٥٠، ح ٤٦٧٥. ٤٦٧٤؛ الاستيعاب، ج ٣، ص ١١١٧؛ مجمع الزوائد، ج ٥، ص ١٧٦، ج ٦، ص ٢٣٥، ج ٧، ص ٢٣٤ و ٢٣٧؛ تاريخ بن عساكر، ج ٤٢، ص ٤٦٨ الى ٤٨٢ با ١٣ سند؛ كنز العمال، ح ٣١٧٢١، از طبرى؛ البداية والنهايه، ج ٧، ص ٣٣٨، با ١٢ سند.