امام بخارى و جايگاه صحيحش - قاسم اف، الياس - الصفحة ٣٥٩ - عبد الحميد بن عبدالله اصبحى

عُمُومَتِى؛[١] انس گفته است: در زمان پيامبر صلى الله عليه و آله چهار نفر قرآن را جمع كردند: ابى بن كعب، معاذ بن جبل، ابوزيد وزيد بن ثابت.

اين دو حديث با هم تناقض آشكار دارند؛ زيرا در حديث اول مى‌گويد: جز اين چهار نفر در زمان پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله كسى قرآن را جمع نكردند، ولى در حديث دوم ابودردا را حذف كرده و به جاى وى ابى بن كعب را اضافه كرده است.

ابوطيب در جواب حديث اول انس گفته است: از طريق متواتر ثابت شده است كه عثمان و على و تميم دارى و ... قرآن را جمع كرده‌اند[٢] و ابن حجر نيز در شرح اين حديث افراد زيادى از صحابه را ذكر مى‌كند كه حافظ قرآن بوده‌اند.[٣] قرطبى، عينى، سندى، زركشى و سيوطى از ابوعبيد، ماوردى و شيخ نقل كرده‌اند كه هر كدام با بيان و دليل به باطل بودن اين سخن انس تأكيد كرده‌اند.[٤] سيوطى همچنين مى‌گويد: جماعتى از امامان اين حديث انس را انكار كرده‌اند ....[٥]

از اين سخنان، باطل بودن اين دو حديث روشن مى‌شود و بدون اين نيز اين سخن و ادعا، خيلى عجيب بوده و مسلمات تاريخ آن را تكذيب مى‌كند. البته اخبارى كه اين دو خبر را نقض كرده و به باطل بودن آن دو تصريح مى‌كند فراوان است.

عبد الحميد بن عبدالله اصبحى‌

بخارى ٤٣ حديث از او روايت كرده است.

[١] . صحيح بخارى، كتاب مناقب الانصار، باب: مناقب زيد بن ثابت، ح ٣٨١٠، وفضائل القرآن، باب: كان جبريل يعرض القرآن على النبي صلى الله عليه و آله، ج ٤، ص ١٩١٣، ح ٥٠٠٣.

[٢] . تفسير قرطبى، ج ١، ص ٥٦.

[٣] . فتح البارى، ج ٩، ص ٤٢.

[٤] . تفسير قرطبى، ج ١، ص ٥٧؛ حاشية السندي على صحيح البخاري، ج ٣، ص ٨٥؛ البرهان زركشى، ج ١، ص ٢٤٢؛ عمدة القاري، ج ٢٠، ص ٢٧؛ الاتقان سيوطى، ١، ص ٧٢- ٧٣.

[٥] . الاتقان سيوطى، ١، ص ٧٢- ٧٣.