امام بخارى و جايگاه صحيحش - قاسم اف، الياس - الصفحة ٢٣ - جايگاه علمى امام بخارى

مخاصمه بين اصحاب پيامبر صلى الله عليه و آله و اصحاب عبدالله بن ابى زمانى واقع شده كه آن‌ها در آن زمان كافر بودند. محال است كه آيه در اين داستان نازل شده باشد، چون اصحاب عبدالله مؤمن نبودند ... پس اين آيه در حق آن‌ها نازل نشده است، بلكه در مورد دو قوم اوس وخزرج كه با هم اختلاف كرده بودند، نازل شده است.[١]

محقق «صحيح بخارى» مصطفى ديب‌البغا، استاد جامعه دمشق، در شرح كلمات اين حديث مى‌گويد:

منظور از اين‌كه به پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود: اگر به نزد عبدالله بن ابى مى‌رفتى، يعنى او را به اسلام دعوت مى‌كردى (يعنى اين داستان قبل از اسلام ظاهرى عبدالله بن ابى بوده است.)[٢]

پس بنابر اين اعترافات، اين داستان قبل از اسلام ظاهرى عبدالله بن ابى بوده است و اين واقعيت را حديث ديگر خود «صحيح بخارى» بيشتر روشن مى‌سازد. بخارى در حديث ديگر از اسامه بن زيد روايت كرده است كه در آن چنين تصريح شده است: اين داستان قبل از جنگ بدر اتفاق افتاده است و در آن پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مشركين را كه عبدالله بن ابى نيز از جمله آنان بود به اسلام دعوت نمودند و سپس عبدالله بن ابى به پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله گفت: اى مرد، از آن‌چه مى‌گويى خوشم نمى‌آيد، گرچه سخنت حق باشد. لذا مارا در مجالسمان آزار مده و به نزد مركبت برگرد و هر كه به نزد توآمد به او داستانت را بازگو بكن .... پس مسلمين ومشركين ويهود يكديگر را سب نمودند وحضرت نيز در آرام كردن آن‌ها سعى نمودند.[٣] ابن حجر در شرح اين دو حديث در نهايت چنين نتيجه مى‌گيرد كه اين دو داستان يكى بيش نيست و آن قبل از اسلام ظاهرى عبدالله بن ابى بوده است وسب ودشنام نيز بين مسلمين با مشركين ويهود اتفاق افتاده‌

[١] . فتح البارى ابن حجر، ج ٥، ص ٢١٩.

[٢] . صحيح بخارى، ج ٢، ص ٩٥٨، ذيل حديث ٢٥٤٥ و ٢٦٩١.

[٣] . صحيح بخارى، كتاب التفسير، باب: ولتسمعن من الذين اوتوا الكتاب من قبلكم، ج ٤، ص ١٦٦٣، ح ٤٥٦٦ و ٥٦٦٣ و ٥٩٦٤ و ٦٢٠٧ و ٦٢٥٤ و ٢٩٨٧.