البته اين سخنان اشكالاتى دارد: اولا: سيوطى نقل كرده است كه حافظ عراقى اين سخن بخارى را كه صد هزار حديث صحيح در حفظ داشته باشد دور از واقع دانسته است. و ابن جماعت در رد اين ادعاى امام بخارى گفته است: احاديث صحيحى كه در دسترس ماست و بلكه غير صحيح، اگر كتاب‌هاى سنن، مسانيد، جوامع، و اجزاى حديثى و غير آن تتبع شود، جميع آن احاديث بدون مكررات به صد هزار و بلكه به پنجاه هزار نمى‌رسد و خيلى بعيد است كه يك نفر آنچه از دست همه‌اى امت رفته است را حفظ كرده باشد.[١] و ثانياً: اگر امام بخارى بسيارى از احاديث صحيح را به دليل پرهيز از طولانى شدن كتاب ترك كرده بود، مى‌توانست مقدار زيادى از آن احاديث صحيح را در كتابش ذكر كند و حدود دو سوم احاديث صحيحش را كه تكرارى هستند ترك كند؛ زيرا در «صحيح بخارى» برخى احاديث بيش از بيست مرتبه تكرار شده و حتى برخى از اين اخبار كه بيش از بيست بار تكرار شده هيچ اصل و اساسى ندارد كه در متن كتاب خواهد آمد و همچنين چنان‌كه خواهد آمد صحيح بودن كل روايات اين كتاب نيز به هيچ وجه قابل قبول نيست.

در مورد انگيزه امام بخارى در نگارش كتاب صحيح، دو نظريه از زبان خود بخارى نقل شده است:

١. امام بخارى مى‌گويد: نزد اسحاق بن راهويه بودم. برخى از اصحاب ما گفتند: اى كاش كتاب مختصرى از سنن پيامبر صلى الله عليه و آله را جمع مى‌كرديد! اين سخن در قلب من واقع شد و شروع به جمع و نگارش اين كتاب كردم.[٢]

٢. بخارى در خبر ديگر مى‌گويد: پيامبر صلى الله عليه و آله را در خواب ديدم كه گويا من پيش روى آن حضرت استاده بودم و در دستم بادكنى است و با آن از آن حضرت دفاع مى‌كنم. سپس از برخى معبرين در باره آن سؤال كردم. گفتند: تو از پيامبر صلى الله عليه و آله دروغ را دور خواهى كرد؛ و اين سبب شد كه كتاب «صحيح» را بنويسم.[٣]

[١] . تدريب الراوى سيوطى، ج ١، ص ٩٩ و ١٠٠.

[٢] . تاريخ بغداد، ج ٢، ص ٨؛ تهذيب الاسماء واللغات، ج ٢، ص ٩١؛ سير اعلام النبلاء، ج ١٢، ص ٤٠١.

[٣] . تهذيب الاسماء واللغات نووى، ج ٢، ص ٩١؛ مقدمه فتح البارى ابن حجر، ص ٥.