روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٥٩ - ترجمه

وَ لَوْ أَنَّهُمْ أَقٰامُوا التَّوْرٰاةَ وَ الْإِنْجِيلَ ،آنگه گفت:اگر چنان كه اين جهودان و ترسايان اقامۀ تورات و انجيل كردندى،و احكام آن را كار بستندى. وَ مٰا أُنْزِلَ إِلَيْهِمْ مِنْ رَبِّهِمْ ،يعنى قرآن،و به قرآن ايمان آوردندى و احكام او بر دست گرفتندى و گفتندى [١]معنى آن است كه:اگر تورات و انجيل را نصب چشم خود كردندى و در پيش خود بداشتندى تا به هر مشكلى رجوع به آن كردندى. لَأَكَلُوا مِنْ فَوْقِهِمْ ، بخورندى از بالايشان [٢]و از زير پايشان،و در او چند قول گفتند:

يكى آن‌كه عبد اللّه عباس و مجاهد و قتاده گفتند:مراد [٣]مِنْ فَوْقِهِمْ ،باران آسمان است، وَ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِهِمْ ،مراد نبات زمين است، [٤]بعضى دگر گفتند:بيان اين دو جهت مجاز است و معنى آن است كه من جميع الجهات من أيس و ليس [٥]من حيث لا يحتسب،يعنى اگر ايشان ايمان آورده بودندى ايشان را به بودى كه از خانه و نشيمن خود بنه‌افتادندى [٦]و در خانۀ خود بماندندى و روزى از هر چار جهت [٧]به ايشان مى‌آمدى،چنان كه گفت [٨]:يأتيها رزقها رغدا من كلّ مكان،و ايشان را آواره نبايستى كردن و اين بر سبيل تأسيف و تحسير [٩]گفت تا ايشان را حسرت نمايد [١٠]و اندوهگن [١١]كند.

و مثله قوله تعالى: وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرىٰ آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنٰا عَلَيْهِمْ بَرَكٰاتٍ مِنَ السَّمٰاءِ وَ الْأَرْضِ [١٢]،و قوله: وَ مَنْ يَتَّقِ اللّٰهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجاً وَ يَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لاٰ يَحْتَسِبُ [١٣]،و مثله قوله: وَ أَنْ لَوِ اسْتَقٰامُوا عَلَى الطَّرِيقَةِ لَأَسْقَيْنٰاهُمْ مٰاءً غَدَقاً. [١٤]