روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٤١٣

خوردند،ايشان را گفت:شما چه دانى [١]اين كه مى‌گويى [٢]،و اين قول بر قرائت آنان باشد«إنّها»خوانند به كسر همزه [٣]،گويند:اين جا كلام تمام است و«انّها»كلام مبتداست و معنى آن‌كه:شما كه مشركانى [٤]چه دانى [٥]كه عواقب كارها چيست؟و در دلهاى هركسى چيست؟ آنگه خبر داد ايشان را ازآن‌كه ندانستند،گفت:حال اين است كه اگر اين آيات بيايد ايشان ايمان نيارند [٦]،بر اين [٧]قول«لا» [٨]زياده نباشد،و اين قرائت ابن كثير و ابو عمرو و شبل است و در شاذّ مجاهد و قتاده و ابن محيص [٩]و جحدرىّ،اعني كسر الهمزة في«انّها»،و بعضى دگر گفتند:خطاب با مسلمانان است كه ايشان پنداشتند كه اگر خداى تعالى اين آيات اظهار كند،ايشان عند آن ايمان آرند،گفت:

اى قوم شما چه دانى [١٠]كه چون آيتها بيايد ايشان ايمان خواهند آوردن،و بر اين قول «لا»زياده باشد،و التّقدير:و ما يشعركم أنّ الآيات اذا جاءت يؤمنون بها،چنان كه گفت: مٰا مَنَعَكَ أَلاّٰ [١١]تَسْجُدَ [١٢]،و قوله: وَ حَرٰامٌ عَلىٰ قَرْيَةٍ أَهْلَكْنٰاهٰا أَنَّهُمْ لاٰ يَرْجِعُونَ [١٣]،أى يرجعون على احد القولين.

و قوله: قُلْ تَعٰالَوْا أَتْلُ مٰا حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ أَلاّٰ تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئاً [١٤]،و اين بر قرائت آن‌كس باشد كه«أنّها»خواند به فتح همزه،و«يشعركم»را اعمال كند در «انّها»،و بعضى اهل معانى گفتند:«انّها»به معنى«لعلّها»ست،و التّقدير:و ما يشعركم لعلّها[١٠٣-پ]اذا جاءت الآيات لا يؤمنون،و در مصحف ابىّ«لعلّها» [است] [١٥]يقول العرب ايت السّوق انّك تشترى شيئا،اى لعلّك و اين را نظاير بسيار