روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٤٠٦
ان تقولوا [١]،يعنى من اين آيات را محكم و مفصّل و مصرّف بگردانم [٢]تا شما نگويى [٣]كه اين چيزى است كه تو درس كردهاى،يا [٤]اين اخبارى است كهنه شده از اخبار گذشتگان.
و قولى دگر آن است كه:«لام»غرض راست،و معنى آنكه ما اين براى آن كرديم تا ايشان نگويند [٥]كه تو اين برخواندى به حضرت ما و اقرار دهند به زبان خود تا حجّت بر ايشان بايستد[١٠١-پ]،و بر اين قول«درست»به معنى قرأت و بلّغت باشد.
زجّاج گفت:«لام»عاقبت راست،و معنى آنكه ما تفصيل اين آيات براى آن كرديم تا ايشان اين نگويند [٦]،و لكن عاقبت آن بود كه اين بگفتند و پنداشتى ما خود براى آن كرديم تا ايشان اين گفتار بگويند.
رمّاني گفت:تصريف،اجراء معنى دائر باشد در معانى متعاقب،و وجه «كاف»تشبيه آن است كه گفت:ما در اين سورت [٧]همچنان تصريف آيات كرديم كه در دگر سورتها.
وَ لِنُبَيِّنَهُ ،«لام»غرض است،و نيز ما [٨]بيان كنيم براى قومى كه اين دانند،و مورد اين آيت وعيد و تهديد است.
اِتَّبِعْ مٰا أُوحِيَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ ،خداى تعالى در اين آيت امر كرد رسولش را به متابعت آنچه بر او مىآرند از خداى تعالى،و وحى و ايحاء،القاء المعنى [٩]الى النّبيّين باشد از جهت [١٠]پوشيده و وحى كه اشاره باشد ازآنجاست [١١]في قوله: فَأَوْحىٰ إِلَيْهِمْ أَنْ سَبِّحُوا بُكْرَةً وَ عَشِيًّا [١٢].
[١] .اساس و همۀ نسخه بدلها:يقولوا،با توجّه به ضبط آيۀ ما قبل تصحيح شد،آج،لب،بم،آف،لت،آن+و لئلاّ يقولوا.
[٢] .مج،وز،مت:نكردم.
[٣] .مج،وز،مت:نگوييد.
[٤] .مج،وز،مت:تا.
[٥] .مج،وز،مت:بگويند.
[٦] .مج،مت:بگويند.
[٧] .اساس،آج،لب،بم،آف،آن:صورت،با توجّه به مج،وز تصحيح شد.
[٨] .مج،وز،مت:تا.
[٩] .مج،وز،مت:النّفس.
[١٠] .مج،وز،مت:جهتى.
[١١] .مج،وز،مت:اينجاست.
[١٢] .سورۀ مريم(١٩)آيۀ ١١.