أبان الشىء و ابنته انا.اين جا لازم است و المعنى ضلال ظاهر و صنم از بتان آن باشد كه مصوّر باشد به صورت آدمى. وَ كَذٰلِكَ نُرِي ،و همچنين بازنموديم ابراهيم را ملكوت آسمان و زمين،يعنى چنان كه بيان كرديم ابراهيم را و بازنموديم و تعريف كرديم به ادلّه ضلال آزر و فساد عبادت اصنام.همچنين بازنموديم او را ملكوت آسمان و زمين تا به آن تعريف و اعلام از بتان تبرّا كند [١]و به اين اعلام به ما تولاّ كرد.

وجه تشبيه در«كذلك»آن [٢]است.و ملكوت،ملك باشد براى مبالغه«واو» و«تا»در او زياده كردند چنان كه رهبوت و رحموت و جبروت و وزنه فعلوت،و در مثل هست:«رهبوت خير من رحموت،يعنى آن‌كه مردم از تو ترسند به از آن باشد كه بر تو ببخشايند.اين قول زجّاج و كسائى است،و انشد الكسائيّ: [٣]

و شرّ الرّجال الخالب الخلبوت
عكرمه گفت:اين لغت نبط است و اگر چنين باشد اتّفاق لغتين باشد.ضحّاك گفت:ملكوت السموات و الأرض خلقها،و اين قول عبد اللّه عباس است و مجاهد و سعيد جبير گفتند:آياتهما،آيات آسمان و زمين.

و آن،آن است كه در اخبار آمد كه:خداى تعالى ابراهيم را بر صحرا بداشت و حجاب برگرفت از پيش او [٤]درهاى آسمان برگشاد تا به زير عرش به [٥]او نمود[و جاى او در بهشت با او نمود و حجاب زمينها برداشت و از زمين اوّل تا زمين هفتم با او نمود] [٦]تا او عجايب آسمان و زمين بديد.

در خبر مى‌آيد كه:يك روز بر خاطر ابراهيم گذشت [٧]كه من رحيم‌تر اهل زمانه‌ام بر اهل زمين.حق‌تعالى او را رفع كرد و بر هوا برد و بر اعمال بعضى خلايق مطّلع كرد،دعا كرد بر ايشان [٨]گفت:

اللّهمّ دمّر عليهم ،خداى تعالى گفت يا ابراهيم

[١] .مج،مت،وز،آج،لب،بم،مل،مر:تبرّا كرد.

[٢] .مج،مت،وز،مل،لت،مر:اين.

[٣] .مج،مت+شعر.

[٤] .اساس،آف،آن:و،با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد.

[٥] .مج،مت،وز،مل،لت،مر:با،آج،لب:بدو

[٦] .اساس:ندارد،با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.

[٧] .اساس:گزشت،مج،مت،وز،لت:بگذشت.

[٨] .مج،مت،وز،لت+و.