گويد: لِمَنِ الْمُلْكُ الْيَوْمَ [١]،خلايق جواب دهند: لِلّٰهِ الْوٰاحِدِ الْقَهّٰارِ [٢][٨٣-ر]و بعضى قرّاء خواندند: يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ على الفعل المستقيم،دون المجهول،و فاعل او عٰالِمُ الْغَيْبِ وَ الشَّهٰادَةِ باشد و اين قرائت در شاذ است و وجه دوم آن است كه بدل بود من قوله: وَ يَوْمَ يَقُولُ كُنْ فَيَكُونُ و وجه سيّم [٣]آن است كه منصوب باشد به حقّ و التّقدير:يحقّ قوله و يصحّ و يقع و يتحقّق يوم ينفخ فى الصّور، در«صور»دو قول گفتند:بيشتر مفسّران گفتند«صور»نام چيزى است بر صورت سروى.راوى خبر گويد كه رسول-عليه السّلام-گفت كه شب معراج كه مرا به آسمان بردند اسرافيل را ديدم صور در دهان [٤]گرفته و آن بر شكل سروى بود يك سر در دهن او و ديگر سر [٥]چهل هزار منفذ داشت در زير عرش و او چشم در زير عرش كشيده.جبريل را گفتم:چندگاه است تا اسرافيل اين صور دهن دارد؟گفت:از آنگاه كه خداى تعالى او را آفريده است و عالم را آفريد و او صور در دهن گرفته است و چشم در زير عرش كشيده منتظر فرمان خداى تعالى تا خداى تعالى كى فرمان دهد كه دردم تا او صور دردمد [٦].بعضى اهل لغت گفتند:«صور»به لغت يمن«قرن» باشد يعنى سرو قال الشّاعر [٧]:

نحن نطحناهم غداة الجمعين بالصّالحات [٨]فى غبار الجمعين
نطحا شديدا لا كنطح الصّورين
أى القرنين و بيان اين قول خبر رسول-عليه السّلام-است،كه گفت:

كيف انعم و صاحب القرن التقم القرن حتى جبهته ينتظر متى يؤمر [٩]فينفخ ،قول دوم ابو عبيده گفت صور جمع صورت باشد كسورة و سور و قال العجّاج [١٠]:

و ربّ ذي سرادق محجور [١١] سرت اليه فى اعالى السّور

[٢] [١] .سورۀ مؤمن(٤٠)آيۀ ١٦.

[٣] .مج،وز،مت،سه‌ام،مل،آف:سيوم،لت:سئوم.

[٤] .مج،وز،مت،لت،مر:دهن.

[٥] .آج،لب:و آن سر ديگر.

[٦] .مج،وز،مت،لت:در صور دمد،مر:صور دمد.

[٧] .مج،وز،مت+شعر.

[٨] .چاپ شعرانى(٤٥٨/٤):الضّابحات.كلّ مصرع دوم در لسان العرب و تفسير قرطبى نيست.

[٩] .آج،لب،مل،آف،بم،آن:يوم.

[١٠] .مج،وز،مت+شعر.

[١١] .اساس:محجوب،با توجه به مج تصحيح شد.