مفسّران در معنى«إبسال»خلاف كردند،بعضى گفتند:مراد هلاك است و اين قول عبد اللّه عبّاس است.قتاده گفت:معنى او حبس است،حسن و مجاهد و عكرمه و سدّى گفتند:ابسال تسليم النّفس للهلاك باشد خويشتن را به هلاك سپردن،و علىّ بن طلحه گفت از عبد اللّه عبّاس:ابسال احراق باشد.ابن زيد و مؤرّج گفتند:مؤاخذه به گناه باشد،قال الشّاعر: [٢]

و ابسالي بنىّ بغير جرم بعوناه و لا بدم مراق
و يروى جنيناه.أخفش گفت:ابسال مجازات باشد،فرّاء گفت:ابسال ارتهان باشد-به گرو نهادن،و انشد: [٣]

و نحن رهنّا بالافاقة عامرا بما كان فى الدّرداء يوما فابسلا
عطيّة العوفىّ گفت:معنى آن است كه او را به خازنان دوزخ سپارند،اهل لغت گفتند:اصل ابسال تحريم باشد،يقال:ابسلت الشّيء إذا حرّمته،و البسل الحرام قال الشّاعر:

بكرت تلومك بعد وهن فى النّدى بسل عليك ملامتى و عتابي
و باسل،شجاعى باشد كه كس پيرامن او نيارد شدن،پندارى بر خود حرام كرده است كه گرد او گردد.و شراب بسل اى متروك قال الشّنقرى [٤]:

هنا لك لا أرجو حياة تسرّني سجيس اللّيالي مبسلا بالجرائر
اى مأخوذا و مرتهنا لَيْسَ لَهٰا مِنْ دُونِ اللّٰهِ ،نباشد آن نفس را بدون خداى -عزّ و جلّ-يعنى از او گذشته و جز او يارى [٥]نه و شفاعت خواهى نه [٦].و اصل شفاعت من الشّفع [٧]كه شافع،دوم طالب بود در طلب بغيۀ او،و ازآنجا [٨]گفت اميرالمؤمنين - عليه السّلام:

الشّفيع جناح الطّالب. وَ إِنْ تَعْدِلْ كُلَّ عَدْلٍ لاٰ يُؤْخَذْ مِنْهٰا ،و اگر اين

[١] .آج،لب،شعرانى:به.

[٣] [٢] .مج،مت،وز+شعر.

[٤] .اساس:السقرى،مج،مت،وز،الشنقرى،با توجه به فهرست اعلام كتب تصحيح شد،لت:الشنفرى.

[٥] .مج،مت،وز+و.

[٦] .مج،مت،وز:ندارد.

[٧] .مج،مت،وز:باشد.

[٨] .مج،مت،وز،لت:اين.