مى‌گويم مستقرّى و قرارگاهى است و وقت وقوعى كه ظاهر شود ايشان را صدق آن خبر،و بدانند كه تو راست گفتى. وَ سَوْفَ تَعْلَمُونَ ،و بدانى [١]شما پس از اين صدق و صحّت اين اخبار،و اين بر وجه تهديد و وعيد است.و امّا وقت مستقرّ خبر،وقوع مخبر باشد إمّا در دنيا و إمّا در آخرت.بعضى گفتند:مراد وقت ظفر رسول است به ايشان كه دست او را باشد بر ايشان.سدّى گفت: لِكُلِّ نَبَإٍ مُسْتَقَرٌّ ،اى ميعاد.عطا گفت معنى آن است كه:هر عذاب جماعتى را وقتى است كه تا به آن‌وقت نرساند [٢]آن هلاك و آن عذاب نرساند [٣].كلبى گفت لكلّ قول و فعل حقيقة،آنچه در دنيا باشد خود بدانى [٤]و آنچه در آخرت بود به حسب استحقاق هركس از ثواب و عقاب.

و در بعضى تفاسير آمد كه:اين آيت سود دارد [٥]درد دندان را چون بر كاغذى نويسند [٦]درد دندان گيرند [٧]خداى تعالى شفا دهد [٨].

وَ إِذٰا رَأَيْتَ الَّذِينَ يَخُوضُونَ فِي آيٰاتِنٰا ،سبب نزول آيت آن بود كه:مشركان چون با يكديگر افتادندى حديث رسول كردندى و بوستن [٩]او كردند و در او و در قرآن طعن زدندى،و مسلمانان حاضر بودندى،نكرى و تغيّرى [١٠]نتوانستندى كردن.

خداى تعالى اين آيت فرستاد و ايشان را نهى كرد از مجالست ايشان،گفت:يا محمّد!چون بينى [١١]-خطاب با رسول است و مراد امّت-آنان را كه در آيات ما كه قرآن است و معجزات رسول خوض كنند.و«خوض»دخول باشد،يقال:خاض فى الماء و خاض فى الحديث.

حسن بصرى و سعيد جبير گفتند:معنى«خوض»دروغ است اين جا،يعنى چون بينى اينان را كه در آيات من طعن[مى] [١٢]زنند و دروغ مى‌گويند.و بعضى دگر

[١] .آج،لب،آف،مر:بدانيد،مل:زود بدانيد.

[٢] .مج،وز،مت،لت،مر:برنيايد،آج،لب:نرسد.

[٣] .مج،وز،مت،مل،مر:نرسد.

[٤] .مل،مر:بدانيد.

[٥] .مج،وز،مت+و.

[٦] .مج،وز،مت:نويسد و.

[٧] .مج،وز،مت:گيرد.

[٨] .مج،وز،مت،مل،لت،مر+إن شاء اللّه.

[٩] .مج،وز:بوستين،مت:پوستين،آج،لب:نوشتن.

[١٠] .مج،وز،مت:تعبيرى و نكيرى.

[١١] .آج،لب:ببينى.

[١٢] .اساس:ندارد،با توجّه به مج،وز افزوده شد.