روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٩٨ - ترجمه
اين بندگان و مزدوران ما را دور كند،ما به نزديك او آييم و با او مجالست كنيم و حديث او بشنويم،و باشد كه ايمان آريم.
ابو طالب [١]بيامد و گفت:يا رسول اللّه!اين جماعت چنين گفتند،چه مصلحت باشد؟رسول-عليه السّلام-گفت:من بر گفتۀ [٢]ايشان اعتماد ندارم كه ايشان دشمنان مناند؟با خداى تعالى مشاورت كنم تا چه فرمايد.جبريل آمد و اين آيت آورد: وَ لاٰ تَطْرُدِ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَدٰاةِ [٣]وَ الْعَشِيِّ ،مران آنان را كه خداى خود را مىخوانند [٤]بامداد و شبانگاه.
حمزة بن عيسى گفت:من از حسن بصرى [٥]پرسيدم [٦]كه مراد به اين آيت قصّاصند؟گفت:حاشا،مراد آنانند كه نماز بامداد و نماز [٧]ديگر و نماز شام در جماعت بگزارند [٨].
مجاهد گفت:نماز بامداد بكردم با سعيد بن المسيّب،چون سلام داديم جماعتى مىشتافتند به مجلسى كه آنجا بود،من گفتم:چه مسرعند [٩]اينان به مجلس ذكر،مىخواهند كه از اهل اين آيت باشند كه: يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَدٰاةِ [١٠]وَ الْعَشِيِّ .گفت:سهو است تو را،ايشان آنانند كه اين نماز بگزارند [١١]كه ما كرديم، يعنى نماز بامداد [١٢].
مفسّران اين دعا را بر نماز تفسير دادند [١٣]،و نماز خود دعا باشد،چون [١٤]نماز در لغت دعا باشد،عجب نبود اگر دعا در شرع نماز باشد.ابراهيم گفت:يذكرون اللّه، ذكر خداى مىكنند.باقر-عليه السّلام-گفت:قرآن مىخوانند.
[١] .مج،وز،مت،لت+رحمة اللّه عليه،مل+رضى اللّه عنه.
[٢] .مج،وز،مت:گفت:مر:گفتار.
[١٠] [٣] .اساس و ضبط همۀ نسخه بدلها: بِالْغَدٰاةِ .
[٤] .مج،وز،مت،مل،لت،مر+به.
[٥] .مج،وز،مت+به.
[٦] .آن:شنيدم.
[٧] .آن:و پيشين.
[٨] .مج،مت،آج،لب،بم،مر:بگذارند.
[٩] .اساس،بم آف:مراغاند،آن:مراعاند،آج،لب:مصرعاند،با توجّه به مج،وز تصحيح شد.
[١١] .مج،وز،مت،لت:بگذارند.
[١٢] .مج،مت:بام داد.
[١٣] .آج،لب:كردهاند.
[١٤] .مج،وز،مت+اگر.