روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٩ - ترجمه

دگر آن‌كه ركوع در وضع لغت تطاطى و انحنا و دوتا شدن [١]باشد و خشوع را براى آن ركوع خوانند كه در اين فعل خشوع و خضوعى هست بر سبيل تشبّه [٢]،نبينى كه لبيد چگونه مى‌گويد: [٣]

أخبّر اخبار [٤]القرون الّتي مضت اذبّ [٥]كانّى كلّما قمت راكع
و صاحب كتاب العين و ابن دريد گفتند الرّاكع الّذي يكبو [٦]على وجهه و منه الرّكوع فى الصّلاة و قال الشّاعر:

و افلت حاجب فوق العوالى على شقّاء [٧]يركع فى الظّراب
اى يكبو وجها [٨].پس معلوم شد كه حقيقت اين است كه ما گفتيم لغة و شرعا تا حقيقت باشد بر مجاز حمل نكنند كلام خداى را اگر گويند: اَلَّذِينَ آمَنُوا ،لفظ جمع است،و كذلك الى آخر الآية،چگونه حمل كنى بر اميرالمؤمنين -عليه السّلام-و او يك [٩]شخص است؟جواب گوييم:عرب عبارت كنند به لفظ جمع از يكى بر سبيل تفخيم و تعظيم چنان كه فرمود تعالى: إِنّٰا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَ إِنّٰا لَهُ لَحٰافِظُونَ [١٠]، و قال [١١]تعالى: رَبِّ ارْجِعُونِ [١٢]،و قال تعالى: عُلِّمْنٰا مَنْطِقَ الطَّيْرِ ،و قٰالَ لَهُمُ النّٰاسُ إِنَّ النّٰاسَ قَدْ جَمَعُوا لَكُمْ [١٣]،و خلاف نيست كه مراد به ناس اوّل نعيم مسعود است و به لفظ دوم ابو سفيان و قوله: ثُمَّ أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفٰاضَ النّٰاسُ [١٤]يعنى رسول اللّه و نظائر اين در قرآن بسيار است.

و جوابى دگر گفتند از اين سؤال كه آيت به [١٥]آن بر ظاهر بماند و آن آن است كه مراد به [١٦]: اَلَّذِينَ آمَنُوا ،اميرالمؤمنين و ائمّه‌اند-عليه و عليهم السّلام-از فرزندان او