محزون و غمناك مى‌دارند تو دل خوش دار كه به حقّ ايشان برسم و سزاى ايشان بدهم و جزاى ايشان در كنارشان كنم،چه آنچه ايشان تو را مى‌گويند و به [١]آن نسبت مى‌كنند از سحر و كهانت و جنون و تعلّم و مانند آنچه او را گفتند پوشيده نيست بر من.

جملۀ قرّاء خواندند:«ليحزنك»به فتح«يا»و ضمّ«زا»من حزنه يحزنه حزنا فهو حازن و المفعول مخزون،مگر نافع كه او خواند:«ليحزنك»به ضمّ«يا»و كسر «زا»من [٢]الاحزان يقال حزن الرّجل و حزنته و احزنته[٦٨-ر]بمعنى،فعل لازم باشد و فعل و افعل متعدّى باشد و خليل فرق كرد بين حزنته و احزنته به آن‌كه گفت:

احزنته متعدّى باشد حزن را كما تقول [٣]:دخل و ادخلته و خرج و اخرجته،أى جعلته داخلا خارجا،و نه چنين است حزنته،كه حزنته آن باشد كه جعلت فيه حزنا كما تقول:كحلته و دهنته،أى جعلت فيه كحلا و دهنا.و«حزن»و«احزن»مستعمل است،جز آن‌كه حزن بيشتر است از احزن.

سيبويه گفت:اين لغت بعضى عرب است كه ايشان گويند:افتنت الرّجل و احزنته و ارجعته و اوقفته و اعورت عينه،أى جعلته كذلك. فَإِنَّهُمْ لاٰ يُكَذِّبُونَكَ ،نافع و كسائي و اعشى خواندند الّا نقّار«لا يكذبونك»به ضمّ«يا»و تخفيف«ذال»من الاكذاب،و اين روايت كرده‌اند از اميرالمؤمنين و از صادق-عليهما السّلام و باقى قرّاء به تشديد خواندند من التّكذيب.بعضى اهل لغت گفتند:«كذّب»و«اكذب» يكى باشد،هر دو متعدّى كذب باشد چنان كه اخرجته و خرّجته و افرحته و فرّحته و مانند اين.و بعضى دگر فرق كردند،گفتند:افعلته اذا نسبته الى ذلك الفعل أى لا ينسبونك الى الكذب،يقال:اكفرته و افسقته اذا نسبته إلى الكفر و الى الفسق، قال الكميت: [٤]

فطائفة قد اكفروني بحبّكم و طائفة قالوا مسيء و مذنب
و مثله:ابخلته و اجبنته اذا نسبته الى البخل و الجبن و فعّلته جعلته كذلك و

[١] .مج،وز،مت:با.

[٢] .مج،وز،مت،مر+احزنه يحزنه فهو محزن و المفعول محزن.

[٣] .مج،وز،مت:يقول.

[٤] .مج،وز،مت+شعر.