روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٤٩ - ترجمه

كه [١]پس [٢]ايشانند تا به دامن قيامت به قرآن مكلّفند و مخاطبند و اگرچه از روى ظاهر خطاب به [٣]اهل عصر رسول تعلّق داشت. أَ إِنَّكُمْ لَتَشْهَدُونَ آنگه گفت:شما مى‌گويى [٤]و گواهى مى‌دهى [٥]كه با خداى تعالى خدايانند دگر،رسول-عليه السّلام- گفت:

بلّغوا عنّى و لو آية از من برسانى [٦]و اگر همه آيتى باشد و هركس [٧]كه آيتى از قرآن به او رسد فرمان خداى به او رسيده باشد.

حسن بن صالح گفت:مجاهد را پرسيدند كه كس هست كه دعوت رسول به او نرسيده باشد [٨]؟گفت:هركجا قرآن رسيده باشد دعوت رسيده باشد،و قرآن در خود نذير است.آنگه اين آيت برخواند.مقاتل گفت:هركس كه قرآن به او رسيد [٩]اعذار و انذار به او رسيد [١٠].

محمّد بن كعب القرظىّ گفت:هركس كه قرآن به او رسيد همچنان باشد كه رسول را-عليه السّلام-ديده و از او شنيده.آنگه گفت:شما گواهى مى‌دهى [١١]كه با خداى تعالى خدايانند،و براى آن«اخرى»گفت و آخرين نگفت كه آن را صفت جمع كرد و جمع مؤنّث باشد،و مثله قوله: وَ لِلّٰهِ الْأَسْمٰاءُ الْحُسْنىٰ [١٢]،و قوله: فَمٰا بٰالُ الْقُرُونِ الْأُولىٰ [١٣].آنگه گفت:بگو كه من اين گواهى نمى‌دهم و بگوى كه خدا يكى است و جز يكى نيست و نيز بگو كه من بيزارم از آنچه شما او [١٤]را به انباز او كرده‌ايد.

اَلَّذِينَ آتَيْنٰاهُمُ الْكِتٰابَ ،تا به اين جا از اوّل سوره احتجاج است بر مشركان از اين جا حديث اهل كتاب آغاز كرد و آن جهودان و ترسايان‌اند و مراد به«كتاب» تورات و انجيل است،گفت:آنان كه ايشان را كتاب داديم [١٥]. يَعْرِفُونَهُ ،مى‌شناسند