روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٤٥ - ترجمه
و مطعم الغنم يوم الغنم مطعمه
أنّى توجّه و المحروم محروم
اى مستطعمه.
آنگه گفت بگوى اى محمّد كه:مرا فرمودهاند تا اوّل مسلمان كه گردن نهد فرمان خداى را و انقياد نمايد اوامر او را من باشم،براى آنكه آنچه او دعوت مىكرد خلق را به آن اوّل مكلّف به آن[او] [١]بود،چه اگر او ايمان نداشتى [٢]به آنكس،از او قبول نكردى و او را اجابت نكردى. وَ لاٰ تَكُونَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِينَ ،التّقدير و قيل لى [٣]:لا تكوننّ من المشركين،و نيز مرا گفتند كه از جملۀ مشركان مباش كه با او انباز گيرى [٤]،و معنى[آنكه ] [٥]رسول-عليه السّلام-مأمور است به هر دو:به اسلام پيش از همۀ جهانيان،و به ترك كفر و شرك.و رسول به يكى مأمور است و آن [٦]يكى منهى أعنى شرك،و در آيت دليل است در آنكه خداى تعالى مريد ايمان است و كاره شرك،براى آنكه به اين امر مىكند و از آن [٧]نهى مىكند،و امر به ارادت آمر باشد و نهى به كراهت،أعنى بارادة الامر المأمور به و كراهة النّاهى المنهيّ عنه.
قُلْ إِنِّي أَخٰافُ ،بگو اى محمّد كه:من مىترسم اگر در خدا عاصى شوم و نافرمانى كنم از عذاب روزى بزرگ-يعنى روز قيامت،چه [٨]من با پايه و منزلت خود از عصيان او ترسم شما اولىترى [٩]كه از آن بترسى [١٠]،و در آيت دليل است بر بطلان قول آنكس كه او گفت:هركه معلوم از حال او آن باشد كه او عصيان نكند،وعيد قرآن متناول نبود او را،براى آنكه معلوم از حال رسول-عليه السّلام-[عصمت است] [١١]و آنكه او هيچ معصيت نكند،با همه مىگويد [١٢]:مىترسم،و تا وعيد متناول نباشد او را نترسد.
مَنْ يُصْرَفْ عَنْهُ يَوْمَئِذٍ ،قرّاء كوفه خوانند [١٣]-مگر حفص و يعقوب:«يصرف»به
[١١] [٥] [١] .اساس:ندارد،با توجّه به مج،وز افزوده شد.
[٢] .مج،وز،مت:بداشتى.
[٣] .مج،مت+و.
[٤] .آج،لب:انبازى گيرى.
[٦] .آج،لب،مل:از.
[٧] .آج،لب،لت:و به آن.
[٨] .مج،وز،مت،مل:چون،لت:چو.
[٩] .آج،لب،آف:اولىتريد،لت،مر:اولىتر.
[١٠] .آج،لب،لت:كه از عصيان او بترسيد.
[١٢] .مل+كه.
[١٣] .مج،وز،مت،بم،مل:خواندند.