روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٠٧ - ترجمه
براى آن خداى تعالى را [١]قادر خوانند و مستطيع نخوانند،تواند خداى تو اى عيسى [٢]كه فروفرستد براى ما [٣]خوانى از آسمان.«مائده»خوان باشد و لكن آنگه مائده خوانند [او را] [٤]كه بر او طعام باشد،و چون بر او طعام نباشد آن را مائده نخوانند،چنان كه كأس آن اناء را گويند كه در او شراب باشد،و تا در او شراب نباشد آن را كأس نخوانند.و اريكه [٥]تخت آراسته بود و تا آراسته نبود اريكه [٦]نخوانند،و اصل او من [٧]ماد يميد اذا تحرّك و مال [٨]باشد،قال اللّه تعالى: وَ أَلْقىٰ فِي الْأَرْضِ رَوٰاسِيَ أَنْ تَمِيدَ بِكُمْ [٩]،أى تميل بكم و تحرّككم،براى آتش چنين خوانند كه تميل بأهلها اليها، اهل خود را به خود ميل دهد،و گفتهاند:فاعله به معنى مفعوله است،كقولهم:ماء دافق و عيشة راضية[أى مرضيّة] [١٠]،براى آنكه مردم به او ميل كنند،و بعضى دگر گفتند:اصل او من ماده و امتاده اذا اعطاه است،و منه قول رؤبة:
يهدى روس المترفين الانداد
الى امير المؤمنين الممتاد
اى المعطي،و يقال:ماد القوم يميدهم اذا اطعمهم على المائدة. قٰالَ اتَّقُوا اللّٰهَ ، عيسى-عليه السّلام-گفت:از خدا بترسى [١١]اگر ايمان دارى [١٢]،و بعضى مفسّران گفتند:اين سؤال،جهلۀ قوم عيسى كردند بر زبان حواريّان كه اينان را با عيسى اين انبساط نبود،گفتند:عيسى را بگوى تا از خداى در خواهد تا خوانى از براى ما از آسمان بفرستد چنان كه قوم موسى از خداى رؤيت خواستند بر زبان موسى.
قٰالُوا نُرِيدُ أَنْ نَأْكُلَ مِنْهٰا ،در معنى اراده [١٣]دو قول گفتند:يكى آنكه به معنى ميل طبع است و محبّت،و يكى آنكه به معنى قصد است و مراد آنكه غرض ما در اين كار آن است كه از اين خوان طعام بخوريم و معاينه ببينيم و صدق تو بدانيم و
[١] .مج،وز،مت:خداى را تعالى.
[٢] .مر+ أَنْ يُنَزِّلَ عَلَيْنٰا مٰائِدَةً مِنَ السَّمٰاءِ .
[٣] .مج،وز،مت:بر ما.
[١٠] [٤] .اساس:ندارد،با توجّه به مج،وز افزوده شد.
[٦] [٥] .اساس،مج،وز،مت،آج،لب،بم،آف:ارايكه،با توجّه به ضبط ديگر نسخه بدلها و معنى درست كلمه تصحيح شد.
[٧] .مج،وز،مت:از.
[٨] .مج،وز:و أمال.
[٩] .سوره نحل(١٦)آيۀ ١٥.
[١١] .بترسى/بترسيد.
[١٢] .دارى/داريد.
[١٣] .مج،وز:ارادت.