٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٤٤ - همراه با دائرة المعارف فقه اسلامى ابراء(١)

شهيد ثانى(ره) دراين باره مى‌گويد:

«منظور از عفو، اسقاط مهريه است. اگر مهريه عين باشد عفو آن به صورت هبه خواهد بود و اگر دين باشد عفو آن با ابراء و اسقاط و مانند آن صورت مى‌گيرد». (٣٦)

همچنين اگر بخشى از مهريه به صورت دين در ذمّهـزن باشد، شوهر مى‌تواند آن را ببخشد ؛ مانند اين كه بعد از عقد، شوهر همه مهريه را به زن بدهد اما در دست وى تلف شود و آن مرد زنش را پيش از آميزش طلاق بدهد؛ در اين صورت مرد نسبت به نصف مهريه در ذمّهـزن طلبكار است و عفو او از طلب خود، ابراء خواهد بود و احكام ابراء را خواهد داشت. (٣٧)

محقق حلّى(ره) هم در اين خصوص مى‌گويد:

«مهريه با عقد به ملكيت زن در مى‌آيد... هر گاه مرد او را طلاق بدهد نصف مهريه به مرد بر مى‌گردد و نصف ديگرش براى زن مى‌ماند. پس اگر زن يا مرد از آن نيمه حق‌خودشان بگذرند و آن را ببخشند، به مجرد عفو از ملك آنها خارج نمى‌شود؛ زيرا هبه فقط با قبض منتقل مى‌شود، مگر آن كه مهريه به صورت دين در ذمّهـزوج باشد يا آن كه در دست زن تلف شود و ذمّه ضامن نسبت به آن عفو گردد؛ چنين عفوى ابرا بوده و به قبول نياز ندارد». (٣٨)

٥. كم كردن همه يا مقدارى از بهاى كالا:بايع مى‌تواند همه يا مقدارى از بهاى كالاى فروخته شده را كم كند. برخى از فقيهان (٣٩)تصريح كرده‌اند كه چنين كارى ابراء است و به عقد بيع قبلى ضميمه نمى‌شود و تأثيرى هم در آن ندارد. به اين معنا كه احكام شرعى ثمن، بر ثمن مذكور در بيع بدون توجه به كم كردن آن مترتب مى‌شود؛ بنابراين اگر فروشنده با فرد ديگرى شريك باشد و آن شريك هم بخواهد حق شفعه‌اش را اعمال كند،


(٣٦)الروضة البهيه، ج٥، ص٣٥٥.
(٣٧)تحرير الاحكام، ج٣، ص٥٧٨؛ مسالك الافهام، ج٨، ص٢٧٢؛ الحدائق الناضره، ج٢٤، ص٥٧٠.
(٣٨)شرايع الاسلام، ج٢، ص٣٣٠.
(٣٩)مبسوط، ج٢، ص١٦٢و ج٣، ص١٠٨؛ السرائر، ج٢، ص٦١.