فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١١٥ - پاسخى به نقد مقاله اعتبار ابزار جديد در رؤيت هلال محمد جواد فاضل لنكرانى
نكته اول:اينجانب در رساله مزبور ضمن استعراض ادله كفايت و نقد وجوهى كه بر عدم كفايت مطرح مىشود، بيشتر به اين نكته پرداختهام بيشتر فقيهانى كه به عدم اعتبار قايلاند به انصراف ادلّه اعتماد مىكنند، در حالى كه اين انصراف، مناقشات فراوانى دارد كه آنها را در آنجا ذكر نمودهام. انتظار مىرفت كه اين مطلب يعنى انصراف و عدم انصراف كه تكيه گاه طرفين در اين بحث است مورد توجه قرار بگيرد؛ خصوصاً نكاتى در اين رابطه مطرح شده بود كه پيشتر در نوشته يا مقالهاى ملاحظه نكرده بودم و بالاخصّ نكات جديدى مطرح شده كه در بحثهاى ديگر فقهى قطعاً مفيد خواهد بود.
نكته دوم:در اين نقد گويا عنوان «رؤيت پذيرى» جزء مقوّم هلال قرار داده شده است ـ حتى رؤيت طريقى براى چنين هلالى كه رؤيتپذير است ـ در حالى كه اين مطلب علاوه بر آن كه دور به شمار مىآيد مصادره به مطلوب نيز هست و همه نزاع در اين است كه رؤيت پذيرى و هلال قابل رؤيت ـ آن هم با چشم عادى ـ را از كجا و به چه دليلى آوردهايد؟
نكته سوم:در نوشتار ما علاوه بر ادلّه سه گانه، برخى از شواهد مهم بر كفايت رؤيت با ابزار مطرح شده است؛ مثلاً اينكه اگر كسى با دوربين ببيند كه شخص «الف» شخص «ب» را به قتل رساند يا او را مجروح كرد، چنين شخصى مىتواند در دادگاه شرعى شهادت دهد و قاضى شرع هم بايد به اين شهادت اعتماد نمايد و مسئله شهادت كه در آن، شهادت حسّى معتبر است اگر نگوييم از مسئله هلال مهمتر است قطعاً از نظر ادلّه و مدارك، همسان و مشترك اند و ظاهراً هيچ فقيهى منكر اعتبار اين شهادت نيست.
نكته چهارم:در پايان نوشته ما ناقد معظّم نسبت به مسئله طريقيت و موضوعيت اشكالاتى مطرح كردهاند كه در اين نقد به آنها پاسخ داده نشده است.
نكته پنجم:ايشان در اين نقد بيشتر درصدد مردود شمردن كفايت خروج از تحت الشعاع بودهاند، در حالى كه ما در آن مقاله درصدد اثبات اين مطلب نبودهايم. بنابراين اشكالاتى كه بر اين نظريه وارد است و توالى فاسدى كه براى ملاك قراردادن خروج از تحت الشعاع وجود دارد، با آنچه ما در آن مقاله نوشتهايم ارتباطى ندارد، ولى به جهت تكميل در ردّ اين نقد به برخى از اشكالات آن اشاره مىكنيم: