فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٨٦ - جمع ميان دو نماز از ديدگاه كتاب و سنّت آیت الله جعفر سبحانى

نقل كرده كه پيامبر(ص) در مدينه بدون اينكه ترس يا بارانى باشد، دو نماز را به صورت جمع خواند و همچنين حديث قتل كسى كه براى بار چهارم شراب خورده است»، ناشى از عدم تتبّع است. البته سخن وى در مورد حديث شارب الخمر صحيح است؛ زيرا فقها تصريح كرده‌اند كه اين حديث منسوخ است و بر نسخ آن اتفاق نظر وجود دارد. (٧٧)

د: با اين نقدها، معلوم شد كه فقها از عمل كردن به اين احاديث، اعراض نكرده‌اند و ممكن است فتوا ندادن جمهور به اين احاديث به اين دليل باشد كه خواندن دو نماز، به صورت جداگانه و در وقت فضيلت آن موافق با احتياط است. اما اين احتياط، مخالف احتياط ديگرى است و آن اين كه امروزه جدا خواندن دو نماز، موجب مى‌شود بسيارى از كسانى كه گرفتار مشغله‌هاى گوناگون هستند، نمازخواندن را رها كنند (همچنان كه شاهد آن هستيم)، بر خلاف با هم خواندن دو نماز، كه به محافظت بر انجام آنها نزديك‌تر است. در اينجاست كه احتياط به ضد احتياط، تبديل و فتوا دادن به جواز با هم خواندن دو نماز و آسان گرفتن بر مردم و عدم سخت‌گيرى، با احتياط نزديكى بيشترى دارد، همچنان كه خداوند فرموده است:

{يريد اللّه‌ بكم اليسر و لايريد بكم العسر؛ } (٧٨)

خداوند براى شما راحتى خواسته است نه سختى»،

همچنين:

{وما جعل عليكم في الدين من حرجٍ، } (٧٩)

خداوند براى شما در دين، مشقت قرار نداده است» و خدا را شكر كه هم سنّت صحيح بر جواز با هم خواندن دو نماز وجود دارد و هم دليل قرآنى. (٨٠)