قرار دهند. از اين رو بسيارى از آنها، عمل كردن به اين روايات را رها كردند. البته گروهى از علماى اهل سنّت به اين روايات عمل كرده و بر طبق آن فتوا داده‌اند كه همچنان كه گذشت ابن رشد در «بداية المجتهد» و نووى در «المجموع» اسامى آنها را ذكر كرده است.

اينك دلايل سست‌تر از خانه عنكبوت كه مخالفان به آنها تمسك كرده‌اند:

١. جمهور علما، عمل به اين روايات را ترك كرده‌اند.

از جمله دلايلى كه مورد توجه عده‌اى قرار گرفته، اين است كه جمهور علما به اين روايات عمل نكرده‌اند و اين سبب مى‌شود كه نتوان به آنها استدلال كرد. ترمذى پس از نقل روايات جواز با هم خواندن دو نماز مى‌گويد:

اهل علم، به جز در سفر و در عرفات، عمداً دو نماز را به صورت جمع نمى‌خوانند. (٧٣)

بسيارى از محققان اين سخن را مردود دانسته‌اند:

الف: نووى مى‌گويد:

علما اين روايات را كه در صحيح مسلم آمده به گونه‌هاى مختلف تأويل كرده‌اند. ترمذى در پايان كتابش گفته است:

در كتاب من حديثى وجود ندارد كه امت بر ترك عمل به آن، اجماع كرده باشند، مگر حديث ابن عباس، در مورد با هم خواندن دو نماز توسط پيامبر(ص) در مدينه، بدون اين كه ترس و يا بارانى وجود داشته باشد و همچنين حديث كشتن كسى كه براى دفعه چهارم شراب خورده است. (٧٤)

آنچه ترمذى در مورد حديث شارب الخمر گفته، درست است؛ زيرا حديثى است كه نسخ آن، مورد اتفاق فقها است. اما سخن او در مورد حديث ابن عباس، درست نيست. زيرا نسخ آن اجماعى نيست، بلكه فقها در مورد آن، اقوال گوناگونى دارند. (٧٥)

(٧٣)سنن ترمذى، ج١، ص٣٥٤.
(٧٤)ر.ك: علل الحديث، ج٢، ص٣٣١ و ج٤، ص٣٨٤.
(٧٥)شرح صحيح مسلم، نووى، ج٥، ص٢٢٤.