٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٥٣ - همراه با دائرة المعارف فقه اسلامى ابراء(١)

خاصى باشد، مورد اختلاف است. برخى معتقدند كه ابراى موقت صحيح است؛ فاضل هندى(ره) در بحث عفو از قصاص مى‌فرمايد: «اگر عفو از قصاص را به وقت خاصى اضافه كند صحيح است؛ مثلاً بگويد: تورا تا يك سال عفو نمودم». (٦٥)

برخى ديگر توقيت (تعيين وقت) در ابرا را صحيح نمى‌دانند؛ چون ابراء، اسقاط ذمّه است، در حالى كه توقيت فقط مهلت دادن است نه اسقاط؛ از اين رو توقيت با حقيقت ابراء منافات دارد. پس ابراى موقت را نمى‌توان واقعاً ابراء دانست، بلكه فقط نوعى وعده در تأخير انداختن دريافت حق و دين به شمار مى‌رود. (٦٦)

اگر ابراى موقت صحيح باشد قبل از فرا رسيدن زمان تعيين شده نمى‌توان حق و دين را مطالبه كرد؛ زيرا ابراء لازم است و رجوع در آن جايز نيست. در صورتى كه اگر ابراى موقت فقط نوعى وعده در تأخير باشد، قبل از آن زمان نيز مى‌توان حق و بدهى را درخواست كرد؛ چون مهلت دادن لازم نيست. با توضيحى كه بيان شد مى‌توان كلام فاضل هندى(ره) را توجيه كرد؛ زيرا ايشان بعدها تصريح مى‌كند كه استيفاى حق قبل از فرا رسيدن آن زمان صحيح است. بنابراين منظور ايشان از عفو و ابراى موقت همان وعده در تأخير و امهال است.

ز ـ لزوم قصد قربت در ابراء:از فقيهان فقط فاضل مقداد(ره) تصريح كرده كه در ابراء قصد قربت لازم است. ايشان در تفسير آيه {و أن تصدّقوا خير لكم... } مى‌گويد: «ابراء صدقه است و نيازمند قصد قربت مى‌باشد». (٦٧)

اما بيشتر فقيهان مانند شهيد ثانى (٦٨)و محقق نجفى(ره) (٦٩)، قصد قربت را در ابراء لازم نمى‌دانند. البته اگر قصد قربت داشته باشد آن گاه چنين ابرايى صدقه بوده و احكام آن را خواهد داشت.


(٦٥)كشف اللثام، ج٢، ص٤٨١.
(٦٦)مصباح الفقاهه، ج٦، ص٢٨١.
(٦٧)كنز العرفان، ج٢، ص٥٧.
(٦٨)مسالك الافهام، ج٥، ص٤٠٩.
(٦٩) جواهر الكلام، ج٢٨، ص١٢٨.