فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٥٤ - همراه با دائرة المعارف فقه اسلامى ابراء(١)
ركن دوم: ابراء كننده
ابرا كننده، همان صاحب حق يا ولىّ او است كه ذمّهـبدهكار را ابراء مىكند.
شروط ابرا كننده:
١. بلوغ؛
٢. عقل؛
٣. اختيار؛
٤. محجور نبودن به سبب سفاهت يا اِفلاس در جايى كهـمورد ابراء حق مالى باشد. محقق نجفى(ره) در اين زمينه مىنويسد:
«اختلافى نيست در اين كه اگر حق قصاص براى مفلس ثابت شود، مىتواند بدون دريافت مالى آن را عفو كند... و از ظاهر مسالك نيز چنين بر مىآيد كه اين مسئله اجماعى است؛ زيرا عفو در اين مورد تصرف مالى نيست... اما اگر ديه يا ارشى براى مفلس ثابت شود نمىتواند آن را ببخشد؛ چون اين نوعى تصرف مالى است كه براى مفلس ممنوع مىباشد». (٧٠)
٥. مال ابراء شده نبايد بيش از ثلث مال ابراء كنندهاى باشد كه در مرض موت به سر مىبرد؛ بنابر آن كه تصرفات منجّز مريض در هنگام مرض موت، در بيشتر از ثلث مالش جايز نباشد. شيخ طوسى(ره) مىگويد:
«زن هنگامى كه در مرض موت بوده و غير از مهريه مالك چيزى نباشد نمىتواند شوهرش را نسبت به همه مهريهاش ابرا نمايد و اگر ابرا كند فقط يك سوم مهريه از عهده زوج ساقط مىشود و بقيه آن متعلق به ورثه زن است». (٧١)
ولى برخى ديگر از فقيهان معتقدند كه چنين شرطى لازم نيست، بلكه همه تصرفات تنجيزى مريض نافذ است. ابن ادريس (ره) در اين باره مىنويسد:
(٧٠)همان، ج٢٦، ص١٠٨.
(٧١)النهاية ، ص٤٧٥.