از ابى حنيفه در باره تثويب پرسيدم. در پاسخ گفت: تثويب را مردم برساخته‌اند؛ ولى در ميان برساخته‌هاى مردم كار خوبى است. ابو حنيفه ياد آورى كرد كه تثويب مردم آن بود كه مؤذّن پس از پايان اذان دو بار مى‌گفت: «الصلاة خيرٌ من النوم».

راوى مى‌گويد: اين روايت را محمد بن حسن شيبانى در آثار خود به نقل از ابوحنيفه آورده و تصريح كرده اين سخن از ابو حنيفه و ما به آن عمل مى‌كنيم. (٩٢)

اين روايت نشان مى‌دهد كه عبارت «الصلاة خير من النوم» در عصر رسول خدا(ص) يا در عصر خلفا، پس از پايان اذان گفته مى‌شده و جزئى از اذان نبوده و مؤذّن براى بيدار كردن مردم اين عبارت را از پيش خود تكرار مى‌كرده است. سپس اين عبارت در اذان گنجانيده شد.

٥. شوكانى به نقل از البحر الزخار گفته است:

تثويب را عمر به وجود آورد، فرزند عمرگفت: اين عمل بدعت است. از على(ع) نقل شده است كه وقتى اين عبارت را شنيد، گفت: چيزى را كه جزء اذان نيست به آن نيفزاييد. راوى پس از ذكر حديث ابى محذوره و بلال مى‌گويد: اگر اين عبارت جزء اذان بود، على و ابن عمر و طاووس آن را انكار نمى‌كردند. با اين وصف، به منظور جمع بين رواياتى كه در اين باب وارد شده،

(٩٠) المصنف، ج١، ص٤٧٥، شماره ١٨٣٢، اين روايت را كنزالعمال، ج٨، ص٣٥٨، شماره ٢٣٢٥٠ نقل كرده است.
(٩١) ابو داود، السنن، ج١، ص١٤٨، شماره ٥٣٨.
(٩٢) خوارزمى، جامع المسانيد، ج١، ص٢٩٦.