فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٠ - تشريع و فصول اذان در پرتو كتاب و سنت جعفر سبحانى
بود، جبرئيل اذان واقامه گفت. (٦) وقتى رسول خدا بيدار شد، فرمود: على، آيا شنيدى؟ عرض كرد: آرى (٧) ، فرمود: آيا حفظ كردى؟ عرض كرد: آرى. پيامبر(ص) فرمود: بلال را فراخوان! على(ع) هم بلال را فراخواند و پيامبر اذان را به او ياد داد. (٨)
٣. كلينى با سند صحيح ديگرى از عمربن اذينه از امام صادق(ع) نقل مىكند كه فرمود:
ما تدروي هذه(الجماعة)؟ فقلت جعلت فداك في ماذا؟ فقال: في أذانهم... فقلت: إِنّهم يقولون إنّ أُبيّ بن كعب رآه في النوم. فقال: كذبوا فانّ دين اللّه أعزّ مِنْ أن يُرى في النوم. قال: فقال له سدير الصيرفي: جلعت فداك فأحدث لنا من ذلك ذكراً. فقال أبوعبداللّه(الصادق)(ع):
اين گروه چه مىگويند؟ عرض كردم: فدايت شوم در چه موردى؟ فرمود: در مورد اذانشان...، عرض كردم: مىگويند كه ابىّ بن كعب آن را در خواب ديده است. (٩) امام فرمود: دروغ مىگويند؛ زيرا دين خداوند عزيزتر از آن است كه در خواب ديده شود. راوى مىگويد: سپس سدير صيرفى به امام(ع) عرض كرد:
(٦) بين اين دو روايت منافاتى نيست. موارد متعددى وجود دارد كه جبرئيل يك آيه را دو بار نازل كرده است؛ بر كسى كه در دو روايت فوق دقت و تدبّر كند، روشن است كه هدف از اذان گفتن در روايت اوّل غير از هدف از اذان گفتن در روايت دوم است.
(٧) على(ع) تحديث مىشده، به اين معنا كه او هم كلام فرشته وحى را مىشنيده است. ر.ك: صحيح بخارى، ج٤، ص٢٠٠ و شرح آن به نام ارشاد السارى، ج٦، ص٩٩ و غير آن، باب «رجالٌ يكلّمون من غير أن يكونوا انبياء» [باب كسانى كه خدا با آنها سخن مىگفته بدون اينكه پيامبر باشند]. ابو هريره از پيامبر(ص) روايت كرده: از جمله كسانى كه قبل از شما بودند، افرادى از بنى اسرائيل بودند كه... .
(٨) كلينى، كافى، ج٣، ص٣٠٢، باب «بدء الاذان»، ح١و٢.
(٩) الكافى، ج٣، ص٤٨٣، ح١، باب «النوادر» و به زودى نقل خواهيم كرد كه نزديك چهارده نفر ادعا كردهاند كه اذان را در خواب ديدهاند.