درست با همين مضمون نقل مى‌كند. [ بنا بر اين اگر در يكى از شهرهاى دور، هلال ماه ديده شود، براى مردم ديگر شهرها از كجا يقين حاصل مى‌شود كه در آن شهر هلال سرزده و وجوه استحسانيه‌اى كه بعضى از بزرگان در بعضى از رسائل عمليّه بيان كرده‌اند، اجتهاد در مقابل نصّ است، غرض حقير اين است كه در برابر اين اخبار متواتره چطور مى‌شود فتوا داد كه اگر در يكى از شهرهاى دور، ديدن هلال شود براى مردم ديگر شهرها كفايت مى‌كند. مستدعى است نظر مباركتان را مرقوم فرماييد تا مورد استفاده قرار بگيرد؟

جواب: هيچ اشكالى و يا اختلافى در اين مطلب وجود ندارد كه روزه گرفتن تنها پس از ديدن هلال ماه رمضان يا گذشتن سى روز از ماه شعبان واجب مى‌شود و نيز روزه گشودن تنها پس از ديدن هلال ماه شوّال، آنچنانكه در اخبار بسيارى بيان شده، يا گذشت‌سى روز از ماه رمضان، جايز، بلكه واجب مى‌شود. آنچه جاى بحث دارد اين است كه ديدن هلالى كه سبب روزه در ابتداى ماه و سبب افطار در آخر آن مى‌شود، آيا ديدن آن در هر يك از شهرها ] ى روى زمين [تنها نسبت به ساكنان همان شهر كافى است به گونه‌اى كه اگر هلال را به مثلاً در قم ببينيم، براى ساكنان ديگر شهرها كافى نخواهد بود، چه اشتراك افق داشته باشند و چه اختلاف افق، يا اين كه ديدن آن در يك شهر تنها براى شهرهاى هم افق يا داراى افق نزديك با آن كفايت مى‌كند آن چنان كه در عُروه اختيار شده است و يا اين كه ديدن ياد شده، افزون بر شهرهاى هم افق و داراى افق نزديك، نسبت به شهرهاى واقع در جانب غربى شهر محلّ ديدن نيز كافى است، آن گونه كه گروهى از بزرگان اختيار كرده‌اند و يا اين كه ديدن هلال در يك شهر براى همه شهرها كافى است هر چند با شهر ياد شده اختلاف افق داشته باشند آن گونه كه علاّمه در برخى از كتابهاى