فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢١٩ - تحول موضوعات در فقه سيد مرتضى تقوى
حرام بودن خريد و فروش آن باشد، يا نمىتواند؟ مطلب ما اين است كه بنگريم اين موضوع فقهى(خون) در زمانهاى گذشته چگونه در نظام زندگى انسان مورد استفاده بوده و اكنون چگونه مورد استفاده قرار مىگيرد؟ گونه استفادهاى كه در آن روز از خون مىشد، با نجس بودن يا طاهر بودن آن ارتباط داشت، ولى گونه استفادهاى كه امروز از آن مىشود با پاكى و ناپاكى آن ارتباطى ندارد. در گذشته خون را براى درمان برخى از بيماريها و يا به عنوان نوعى غذا مىخوردند و چنين استفادهاى از خون در طب عاميانه آن روز مفيد شمرده مىشد. اما شريعت كه با توجه به مضرّات و آلودگيهايى كه در خون وجود داشت و به مفسده اين نوع استفاده، واقف بود، از خريد و فروش آن جلوگيرى كرد؛ زيرا اصل تماس داشتن با خون و دست به دست كردن آن، صرف نظر از اين كه براى خوردن هم مورد استفاده قرار بگيرديا نگيرد، سبب سرايت آلودگيهاى آن به محيط زندگى انسان مىشد و همين مقدار مفسده كافى است براى صدور حكم حرام بودن خريد و فروش آن. افزون بر اين كه استفاده شناخته شده از خون در آن زمان، خوردن آن بود(به عنوان دوا يا غذا)، كه اين استفاده نيز مفسده آميز بود، پس حكم حرام بودن خريد و فروش اين موضوع(خون) درخور موارد استفادهاى بود كه در آن زمان داشت. امّا در جامعه امروز، اوّلاً خون براى خوردن خريد و فروش نمىشود، بلكه امروزه خون را براى تزريق به بدن بيماران و نجات جان آنان ممكن است بخرند يا بفروشند يا هديه كنند و اين يك نوع استفاده عقلايى و با اهميتى است كه قابل مقايسه با نوع استفادهاى كه در گذشته از خون مىشد، نيست. ثانياً براى نگهدارى و نقل و انتقال آن از وسائل استريليزه و شيوههاى سالم و پيشرفتهاى استفاده مىشود كه خطر آلوده كردن محيط زندگى دست اندركاران از بين مىرود.
ملاحظه مىشود كه چگونه كاركرد نادرست و مفسده آميزى كه خون در گذشته داشت تحول پيدا كرد و تبديل شد به كاركرد بسيار مفيد و حياتى امروز. با اين