فقيهان و آيات، روايات را بر سه قسم تقسيم مى‌كند و در پايان مى‌نويسد: دو دسته از روايات دلالت دارند بر اين كه عدّه بر زنانى كه رحم آنان بيرون آورده شده لازم نيست، چنانكه بر دختر خردسالى كه به سن قاعدگى نرسيده و نيز زنى كه سن قاعدگى را پشت سرگذاشته، عدّه نگهداشتن واجب نيست.

يادآورى: از آن جا كه اين مقاله در شماره دوم اين مجله چاپ شده، از توضيح بيشتر درباره آن خوددارى مى‌گردد.

١١. حكم جهاد ابتدايى در غيبت امام(ع)

حكم جهاد ابتدايى از مباحث مورد اختلاف ميان فقهاى شيعه است. نويسنده، كلمه يازدهم را اختصاص به بحث و تحقيق در اين مسأله داده و با بيان چند امر، زوايايى از آن را روشن كرده؛ از جمله:

١. مقصود از جهاد ابتدايى كه در اصطلاح فقها در برابر جهاد دفاعى نام برده مى‌شود، عبارت است از اين كه مسلمانان، در غيبت امام معصوم(ع)، به جنگ با كفار برخيزند، با هدف دعوت آنان به اسلام، بى‌آن كه از سوى آنان تهاجمى، يا ترس از تهاجمى باشد.

٢. در ارتباط با اجماع بر جايز نبودن آن مى‌نويسد: گرچه ادعاى اجماع شده بر جايز نبودن جهاد ابتدايى ولكن اين ادعا نادرست است، زيرا فقها نسبت به اين حكم بر دو دسته‌اند:

برخى از فقها از جمله شيخ مفيد (٢٥)در مقنعه و ابوالصلاح حلبى در كافى (٢٦)و سلاّر در مراسم (٢٧)بر اين باورند كه در جهاد ابتدايى حضور امام معصوم(ع) شرط نيست و برخى نيز از جمله شيخ طوسى در نهايه (٢٨)و بسيارى ديگر بر اين باورند كه شرط است.

٣. قائلين به اين كه در جهاد ابتدايى حضور امام معصوم(ع) شرط است، به رواياتى استدلال كرده‌اند كه شش روايت نقل شده و از نظر نويسنده، دلالت روايت نخست (جز شير الدهان» (٢٩)و روايت دوم (صحيحه عبداللّه‌ بن مغيره (٣٠)تمام است و از نظر سند روايت دوم صحيحه است، از اين روى، اين دو روايت، اطلاقات و

(٢٥) المقنعه، شيخ مفيد، ص٨١، انتشارات اسلامى.
(٢٦) الكافى فى الفقه، ابى صلاح حلبى، ص٢٤٦، مكتبة الامام اميرالمؤمنين.
(٢٧) مراسم، سلار بن عبدالعزيز، ص٢٦٤.
(٢٨) النهايه و نكتها، شيخ طوسى، ج٢، ص٥، انتشارات اسلامى.
(٢٩) وسايل الشيعه، ج١١، ص٣٢، ح١، باب ١٢.
(٣٠) همان، ح٥.