فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٤٨ - پژوهشى درباره ديدن هلال ماه ابوالقاسم خزعلى
داشته، اين گونه به نظر مىرسد كه ديدگاه علاّمه را كه همان تفصيل بين شهرهاى دور و نزديك است، پذيرفته است.
و نيز شهيد ثانى (م:٩٦٦هـ. ق ) در شرح كتاب لمعه (٢٦)در اين باب چنين نوشته است:
«آغاز ماه رمضان، با ديدن هلال ماه معلوم مىشود، در نتيجه وجوب روزه بر بيننده آن ثابت مىگردد، حتى اگر بر ديگران لازم نباشد كه روزه بدارند.» وى در كتاب مسالك (٢٧)هم سخنى در اين زمينه دارد كه در پى مىآيد:
«وچنانچه هلال ماه، در سرزمينهاى نزديك به هم، همچون كوفه و بغداد ديده شود... به اين معنى كه در يك شهر از شهرهاى نزديك به هم ديده شود و در ديگر از آنها ديده نشود، روزه داشتن بر همه ساكنان آنها واجب مىگردد، بر خلاف اين كه شهرهاى ياد شده از هم دور باشند كه در اين صورت، هر شهرى حكمى مستقل از ديگر شهرها خواهد داشت... و متفرّع بر اين مطلب اين كه چنانچه شخص، هلال ماه را در شهرى در شب جمعه ببيند و پس از آن به شهرى دور در شرق شهر اوّل [مبدا [برود كه در آن جا هلال را در شب شنبه ديدهاند، يا بر عكس، حكم چنين شخصى بنا بر قول ظاهرتر از دو قول در مسأله ، پيروى از وضعيتشهر دوم [مقصد [است، از اين روى، در چنين فرضى، ممكن است سى و يك روز روزه بدارد و يا در روز بيست و نهم، روزه بگشايد و چنانچه در منطقهاى صبح را به عيد آغاز كند و سپس در همان روز، به مسافرت رود و پيش از ظهر به شهر دوم برسد، بايد به نيت روزه از افطار خوددارى كند و همين كافى است براى انجام وظيفه او، و اگر پس از ظهر به شهر دوم رسيد، بايد خوددارى كند از گشودن روزه و با اين حال، روزه آن روز را به جا آورد و در فرض عكس صورت قبل ]يعنى به جايى مسافرت كند در آن جا عيد فطر رسيده باشد [بايد روزه را
(٢٦) لمعه، شهيد ثانى، ج١، ص١٢٤.
(٢٧) مسالك ، شهيد ثانى، ج١، ص٧٦.