اين راهها، به خودى خود، صرف نظر از عناوين ديگر، مورد نهى و منع شرعى نيستند، گرچه ممكن است، جهتهاى ديگرى سبب انجام حرام شوند، مانند اين كه براى استفاده از دستگاه و يا غير آن به نامحرم مراجعه شود و سبب نگاه نامشروع و حرام گردد.

اما جلوگيرى از راه عقيم شدن زن و يا مرد: شمارى بر اين باورند كه جايز نيست، زيرا سبب وارد شدن ضرر بر انسان است.

نويسنده محترم مى‌نويسد:

دليلهايى كه امكان دارد بر «حرام بودن زيان رساندن به نفس اقامه شوند، عبارتند از: حديث «لاضرر و لاضرار» (٩)كه دلالت بر مدعى ندارد، چون مدلول آن حرام بودن ضرر بر غير است و روايت امالى (١٠)و حديث معروف تحف العقول (١١)و روايت محمد بن سنان (١٢)دلالت بر حرام بودن زيان رساندن به نفس دارند، لكن از نظر سند اشكال دارند و روايات و آيات و دليلهاى ديگر، بر مدعى دلالت ندارند.»

نويسنده، پس از بررسى دليلهاى حرام بودن زيان به نفس، به تحقيق در گفته‌هاى فقها در اين باره مى‌پردازد و مى‌نويسد:

«گرچه شيخ انصارى در رساله لاضرر مى‌گويد از دليلهاى عقلى و نقلى حرام بودن زيان به نفس استفاده مى‌شود، لكن بيشتر فقها، حرام بودن زيان به نفس را در ذيل حرام بودن خوردن سم كشنده مطرح كرده‌اند.»

در پايان اين بخش مى‌نويسد: از كلمات فقيهان استفاده مى‌شود كه زيان به نفس، حرام و بازداشتن زيان از نفس واجب است ولكن احتمال مى‌رود كه دليل فقها، همان حكم عقل بر بايستگى دورى از ضرر و رواياتى كه برخى از آنها بررسى شد، باشد، ولى مورد حكم عقل، جايى است كه ضرر از نظر عقلا با اهميت باشد و در تحمل آن غرض عقلايى پسند نباشد. پس جلوگيرى از هر ضررى، لازم نيست.

افزون بر اين مطلب، عقيم كردن، اگر براى هدف مهم‌ترى باشد، حرام نيست، مانند اين كه زن و شوهر در

(٩) وسايل الشيعه، ج١٧، ص٣٤١، باب ١٢ ،ح٣.
(١٠) همان، ص٦٣١٠، باب ١، ح١.
(١١) تحف العقول، ص٣٣٧، مكتبة الصدوق، تهران.
(١٢) وسايل الشيعه، ج١٧، ص٣٤، باب ١٩ ،ح٤.