٥. آنچه كه سبب قوام مصلحت و از بين بردن فساد مى‌گردد، مانند قضا و اقامه دعاوى و بينات؛ زيرا اجتماعى زيستن از ضروريات زندگى مكلفان است و اجتماع، در معرض اختلاف و نزاع است، پس ناگزير، بايد قانونى باشد كه ريشه نزاع را بخشكاند و آن شريعت است و آن اداره كننده‌اى لازم دارد كه امام است و نايبان او. سياست، با قضاوت و مانند آن جامه عمل مى‌پوشد. با اين صورت مى‌توان كتابهاى فقهى را تنظيم و دسته‌بندى كرد.» (٢٢)

نقد و بررسى:

از نظر فنى، دسته‌بندى شهيد ايرادهاى فراوانى دارد، از جمله هيچ يك از اصول قسمت در آن رعايت نگرديده است، بابهاى مناسب و همخوان از يكديگر جدا شده‌اند، امور اخروى و دنيوى، جداى از هم آمده‌اند كه شايسته نيست و... .

روى هم رفته، طرح محقق برتريهايى بر اين طرح دارد و در راستاى هدفهاى تقسيم كار آمدتر مى‌نمايد.

٦. طرح فيض كاشانى

وى در كتاب «مفاتيح الشرايع»، فقه را به دو بخش، تقسيم مى‌كند:

١. فن عبادات و سياسات.

٢. فن عادات و معاملات.

هر يكى از اين دو بخش، از شش مفتاح و يك خاتمه، تشكيل مى‌شود.

مفاتيح بخش نخست عبارتند از: صلات، زكات ]خمس و صدقات در اين مفتاح گنجانيده شده است [صوم، حج، نذر و عهود، حسبه و حدود ]دفاع، قصاص و ديات در اين مفتاح گنجانيده شده است [ و خاتمه در احكام اموات و مرضى.

مفاتيح بخش دوم عبارتند از: مطاعم و مشارب، مناكح و مواليد، معايش و مكاسب، عطايا و مروات،

(٢٢) القواعد والفوائد، شهيد اول، ج١، قواعد٤،٥،٦و ٧.