و ابن رشد (م:٥٩٥هـ. ق ) در كتاب بداية المجتهد و نهاية المقتصد (٤٨)نوشته است: «گفتار دوم در بيان اركان است كه عبارتند از سه ركن كه دو ركن آنها؛ يعنى زمان و خوددارى از انجام مفطرات مورد اتفاق نظر است و ركن سوم، اختلافى است و آن عبارت است از نيّت. امّا درباره ركن اوّل كه زمان است... علما بر اين مطلب اجماع دارند كه ماه عربى بيست و نُه يا سى روز است و نيز بر اين مطلب كه نشانه ماه رمضان، تنها ديدن هلال است، به دليل سخن پيامبر(ص) كه فرمود: «با ديدن هلال روزه بگيريد و نيز با ديدن آن افطار كنيد» منظور ايشان از ديدن هلال، ظاهر شدن ماه است پس از پنهان بودنش. و در موردى كه اسمان شهر را ابر پوشانده باشد، به گونه‌اى كه ديدن هلال ممكن نباشد و نيز در زمان ديدنى كه اعتبار داشته باشد، اختلاف نظر پيش آمده است. امّا درباره اختلاف نخست كه مربوط به صورت ابرى بودن آسمان است، بيشتر علما بر آنند كه حكم اين فرض كامل كردن شمار روزهاى ماه به سى روز است. پس اگر سخن در باب هلال ابتداى ماه باشد، بايد ماه پيش از آن را سى روز در نظر گرفت و ماه رمضان در واقع از روز سى و يكم آغاز مى‌گردد و اگر ترديد در هلال آخر ماه باشد بايد مردم سى روز روزه بگيرند و ابن عمر بر اين قول رفته است: آن كه در فرض هلال آغاز ماه با آسمان ابرى رو به رو شود، بايد كه روز دوم را روزه بدارد و اين همان روزى است كه به روز شك معروف است و از برخى پيشينيان نقل شده كه هنگام ابرى بودن آسمان، بايد به محاسبات ]نجومى [ در باب مسير ماه و خورشيد مراجعه كرد و اين رأى را مُطرّف بن شخّير، از بزرگان تابعان، برگزيده است. ابن سُريح از شافعى نقل كرده كه وى گفته است: كسى

(٤٨) بداية المجهتد و نهاية المقتصد، ابن رشد، ج١، ص٢٧٤.