فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٥٥ - نگاهى به دسته بندى بابهاى فقه يعقوبعلى برجى
قضا و شهادات، فرائض و مواريث و خاتمه درحيلههاى شرعى. (٢٣)
نقد و بررسى
ترتيب و دستهبندى فيض كاشانى، با اين كه ازنظر فنى، امتيازاتىنسبت به دستهبندى محقق دارد، با اين حال، از سوى فقيهان پس از وى، استقبال نشد و هيچ فقيهى از شيوه ايشان پيروى نكرد.
شايد مهجور بودن اين طرح و استقبال نشدن آن از سوى اهل نظر، به خاطر پيچيدگى و ابهام در ملاك و اساس اين تقسيم باشد. افزون بر اين، درهم آميختن عبادات و سياسات و عادات و معاملات در اين دسته بندى سبب از هم گسستگى بابهاى هماهنگ و به هم پيوستن بابهاى ناهماهنگ شده است. و ناگفته نماند كه مسلك اخباريگرى موءلف، بىتأثير نبوده است در اين بىتوجهى.
٧. طرح شهيد صدر (ره)
وى، در كتاب «الفتاوى الواضحه» بحثهاى فقهى را در چهار گروه، ردهبندى كرده است:
١. عبادات: نماز، روزه، اعتكاف، حج، عمره و كفارات.
٢. اموال: خصوصى و عمومى.
اموال خصوصى در دو بخش بررسى مىشوند: اسباب شرعى تملك (احياى موات، حيازت، صيد و...) و احكام تصرف در اموال: (بيع، صلح، شركت، وصيت و...)
٣. سلوك و آداب و رفتار شخصى: روابط خانوادگى و روابط اجتماعى.
* روابط خانوادگى مانند: نكاح، طلاق، خلع، مبارات، ظهار، لعان و ايلاء.
*روابط اجتماعى مانند: اطعمه و اشربه، ملابس و مساكن، آداب معاشرت، احكام نذر و عهد و يمين، ذباحه، امر به معروف و نهى از منكر.
٤. آداب عمومى: قضا و حكومت، صلح و جنگ، روابط بين الملل، ولايت عامه، قضا و شهادات، حدود، جهاد و... . (٢٤)
اين طرح، بهترين طرحى است كه
(٢٣) مفاتيح الشرايع، فيض كاشانى، ج١، ص١٤، مجمع الذخائر الاسلاميه، قم.
(٢٤) الفتاوى الواضحة، شهيد سيّد محمد باقر صدر، ج١، ص١٣٢ ـ١٣٤، دارلتعارف للمطبوعات، بيروت.