شرعى مربوط به پول آن زمان را نمى‌توان در مورد پول امروز هم روا دانست و نظام فقهى بايد در خور جايگاه جديد اين موضوع، احكام تازه‌اى را براى آن استنباط كند و گرنه، صادر كردن احكام پول ديروز براى پول امروز، همان وضعيتى را به وجود مى‌آورد كه به آن مى‌گوييم ناسازگارى فقه و شرايط زندگى امروز.

در بافت و ساخت جديد اجتماعى، بسيارى از موضوعهاى عرفى(مفاهيم و پديده‌هاى اجتماعى) مطرح شده در فقه يا تاكنون دچار تحول شده‌اند و يا در آينده خواهند شد. با اين حال، معلوم است كه غفلت دستگاه انديشه فقهى ما از اين گونه دگرگونيهاى موضوعى تا چه اندازه مى‌تواند زيانبار باشد.

٢- تحول كاركردى:

موضوعهاى عرفى و طبيعى، گاهى به شكل ديگرى دچار دگرديسى مى‌شوند، يعنى بدون اين كه در ماهيت اين موضوعها تغييرى ايجاد شده باشد، كاركرد اجتماعى آنها تحول پيدا مى‌كند. مقصود از كاركرد اجتماعىِ (Function Social )يك شى‌ء يا يك پديده، موارد استفاده‌اى است كه آن شى‌ء، يا پديده در نظام زندگى اجتماعى انسان دارد. تحول در كاركرد يك موضوع يا بدين صورت است كه آن موضوع به طور كلّى كاركرد گذشته خود را از دست مى‌دهد و داراى كاركرد اجتماعى جديدى مى‌شود و يا بدين صورت است كه يك موضوع، ضمن حفظ كاركرد گذشته خود و در كنار آن، كاركرد جديدى را نيز به دست مى‌آورد. نظر به اهميتى كه تحول كاركردى موضوعها دارد، با ذكر مقالهاى بيشترى به تشريح آن مى‌پردازيم:

مثلاً خريد و فروش«خون»در فقه ما حرام شده است. بيشتر فقها، نجس بودن خون را علت تحريم آن دانسته‌اند. چون از روايات بسيارى بر مى‌آيد كه خريد و فروش اعيان نجسه حرام است و خون نيز از جمله اعيان نجسه است. ما در اين جا در صدد اثبات يا انكار آن نيستيم كه آيا صِرف نجس بودن يك چيز مى‌تواند ملاك