كند، ولى معلوم نكرده است. فقه توانايى دارد، ليكن روال كار طورى بوده كه فاضل محقق كارآمد به اين قضيه نپرداخته است، مثل قضيه پول... بسيارى از مباحث حكومتى، مبحث ديات، مبحث حدود... امروز جهاد مورد ابتلاى ماست، خود همين مسأله جهاد در فقه ما روشن نيست. بسيارى از مسائل امر به معروف و نهى از منكر، مسائل حكومتى و بسيارى از مباحث مربوط به زندگى مردم. همين مسأله پيوندها و تشريحها، مباحثى هستند كه فقه بايد وارد اين ميدانها بشود». (٤)

گرچه كم و بيش بزرگانى به بحث و تحقيق از مسائل مستحدثه پرداخته‌اند، ليكن با كمال تأسف، حق اين گونه مسائل، تاكنون، ادا نشده و همان گونه كه در سخنان مقام معظم رهبرى آمده بود، دستيابى به اين هدف مقدس، همت بلند فقيهانى آگاه، دردمند و تلاش خستگى ناپذيرى را مى‌طلبد.

از جمله فقيهانى كه در اين ميدان نوظهور، گام نهاده، حضرت آية اللّه‌ موءمن است. ايشان، به جاى بحث و تحقيق از مقوله‌هاى تكرارى و بى‌فايده، سراغ مقوله‌هاى نوپيدايى رفته كه مسلمانان و جامعه اسلامى ما، به آنها سخت نيازمندند.

وى، ضمن اين كه شرايط زمان و مكان را در نظر گرفته، با اصول علمى و به گفته حضرت امام، با روش فقه جواهرى برخى از پرسشهاى فقهى روز را به بوته بحث و نقد گذارده و با پاسخهاى صحيح، راه حل دشواريهاى اجتماعى و فردى را نمايانده است.

ما ضمن آرزوى بهبودى كامل معظمّ له، از ايشان مى‌خواهيم هر چه زودتر مباحثى از اين گونه را پى گيرند و علاقه‌مندان را بهرمند سازند. إن شاء اللّه‌

١. كارهاى دولت و ناسازگارى آن با حقوق اشخاص

نخستين كلمه در اين كتاب، اختصاص دارد به بحث‌سودمند حكم شرعى كارهاى حكومت، كه با حقوق اشخاص ناسازگارى دارد. نويسنده محترم، در تقرير محل بحث

مى‌نويسد:

«اگر دولت اسلامى بخواهد در

(٤) از سخنان مقام معظم رهبرى در جمع نخبگان حوزه، آذر ماه ١٣٧٤.