فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٦٧ - کاوشی نو در اقسام دیه و چگونگی پرداخت آ ن آيت اللّه سيد محمود هاشمى شاهرودى
پاسخ:از آن جا كه امام(ع) به دنبال اين سخن چنين فرمود كه براى دارندگان طلا هزار دينار (در نسخههاى من لايحضره الفقيه و تهذيب)، ده هزار درهم براى شهرنشينان و براى بيابان نشينان صد شتر...، اين سخن ظهورى در اصلى بودن هزار دينار نخواهد داشت، بويژه اين كه درهم و دينار به عنوان پول مورد توجه بوده و نشانگر ارزش مالى و بهاى بازار كالاهاى ديگرند، پس مناسب آن است كه جايگزين ارزش مالى ديگر اجناس باشد، نه اين كه كالاهاى ديگر به جاى هزار دينار در نظر گرفته شوند. آرى، ظاهر اين مطلب كه امام(ع) با سخن نقل شده از ابن ابى ليلا آن گونه برخورد كرد، آن است كه با آن موافق نيست، ولى پيشتر گفتهايم كه اين حديث دلالتى بر نفى حكم شرعى سخن ابن ابى ليلا ندارد. اگر هم بپذيريم كه چنين است، اين را نمىدانيم كه موافق نبودن امام(ع) به اين نكته در سخن او بر مىگردد و در صحيحه پيشين حكم بن عتيبه نيز، همين مطلب (اصل بودن شتر در ديه) آمده است. در روايت ديگرى از كتابهاى من لايحضره الفقيه و خصال چنين آمده:
«بإسناده عن حمّاد بن عمرو و أنس بن محمد عن أبيه عن جعفر بن محمّد عن آبائه(ع) في وصية النبيّ(ص) لعلي(ع) قال: يا علي؛ انّ عبدالمطلب سنّ في الجاهلية خمس سنن أجراها اللّه له في الاسلام - إلى أن قال - و سنّ في القتل مئة من الابل فاجرى اللّه ذلك في الاسلام.» (٢٧)
(٢٧) همان مدرك، ج١٩، ص١٤٥.