را ديده‌اند، عمل كنند، يا اين كه هر شهرى حكم خاص خود را دارد؟ پاسخهاى گوناگونى به اين پرسش داده شده است، از جمله، مالك به نقل ابن قاسم و مصريان از او بر اين قول است كه در صورت ثابت‌شدن هلال براى اهالى شهرى ديگر ديده شده است، بايد قضاى روزه روز ياد شده كه مورد افطار واقع شده به جا آورده شود. شافعى و احمد نيز بر همين نظرند و اهل مدينه از مالك اين گونه روايت كرده‌اند كه ديدن هلال در يك شهر به صرف اِخبار آن براى اهالى شهر ديگر كه هلال را نديده‌اند، تكليفى در پى ندارد، مگر آن كه امام مردم را بر اين امر وادار سازد و اين راى مختار ابن ماجشون و مغيره از پيروان مالك است و همه بر اين قول رفته‌اند كه در مورد شهرهاى دور از هم، همچون اندلس و حجاز حكم ياد شده جارى نمى‌گردد.

و سبب اين اختلاف در آرا و اقوال، در واقع ناسازگارى ميان اخبار و دستاوردهاى نظرى است، چه اين كه به مقتضاى اعمال نظر بايد گفت كه شهرها در صورت عدم تفاوت و اختلاف قابل توجه در افقهايشان حكم يكسانى دارند؛ زيرا همه آنها در حكم منطقه‌اى واحد با افقى واحد هستند و در صورت اختلاف افق چشمگير ميان شهرها، ديگر همسانى افق و حكم وجهى ندارد و حال آن كه مقتضاى اخبار وارده از جمله خبر مسلم از كريب به اين مضمون: «اُمّ فضل دختر حارث او را به سوى معاويه در شام گسيل داشت...» اين است كه هر شهرى حكم خاص خويش را دارد، چه در مورد شهرهاى نزديك و چه در مورد شهرهاى دور، در حالى كه ديديم مقتضاى اعمال نظر فرق نهادن ميان شهرهاى دور و نزديك است، بويژه شهرهايى كه اختلاف بسيارى در طول و عرض جغرافيايى دارند.»

و عبداللّه‌ بن احمد بن محمد بن قُدامه (كه از پيشروان فقه احمد بن حنبل است) (م:٦٢٠هـ. ق ) در كتاب