وصف چگونه مى‌توان گفت كه تحول در كاركرد اجتماعى اين موضوع، به تحول در حكم فقهى خريد و فروش آن نينجامد؟ خون يك موضوع طبيعى است و تحولى كه در كاركرد اجتماعى آن صورت گرفته امرى محسوس و مشهود است و از اين روى درك آن دشوار نيست. آنچه كه دشوار و ديرياب است، تحول در كاركرد اجتماعى موضوعات عرفى است. تحول پديده‌هاى اجتماعى به آسانى تحول پديده‌هاى طبيعى احساس نمى‌شود.

براى مثال، موسيقى يك پديده اجتماعى است كه پيشينه آن تقريباً به پيشينه تمدن بشرى بر مى‌گردد. شناخته شده‌ترين مورد استفاده موسيقى در همه جوامع بشرى، استفاده از آن در بزمها و شادخواريها و مجالس لهو و شاد و رقصان است و گاهى هم در مراسم سوگ و اندوه از آن استفاده مى‌كنند. در هر صورت، كاركرد موسيقى، برانگيختن شادى يا حزن در وجود آدمى است. البته اندوه و شادى كه انسان را از اعتدال طبيعى خود خارج مى‌كند. چون تعاليم دين و مقررات شريعت‌سازوار با طبيعى‌ترين حالات روحى انسان عرضه شده‌اند، با هر چه كه اين اعتدال طبيعى را در درون آدمى بر هم زند، مخالفت مى‌كنند. طربناكى مفرط، روح انسان را در عالم خاك و خواسته‌هاى دنيايى دربند مى‌كند و امكان عروج و صعود به سمت‌حقايق علوى را از انسان مى‌گيرد. به طور كلّى لذّتهاى دنيوى از نظر تعاليم دين به منظره‌هاى زيباى كناره راه مى‌مانند كه اگر راهرو به تماشاى آنها سرگرم شود، از مقصد باز مى‌ماند. از طرف ديگر فرو رفتن در حزن نيز شادى و شادابى حيات را از انسان مى‌گيرد و از او موجودى افسرده و مفلوك و بى‌خاصيت مى‌سازد. بنابراين، مادام كه موسيقى چنان كاركردى داشته باشد، حكم شريعت را مبنى بر نهى و تحريم نيز در پى خواهد داشت. اما در ساخت و ساز جامعه امروز، نه تنها موسيقى، بلكه تمام مقوله‌هاى هنرى جايگاه تازه‌اى پيدا كرده‌اند، و روند عقلانى شدن رفتارها و روابط اجتماعى، مقوله‌هاى هنرى و از جمله موسيقى را نيز