فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٦ - فقه و زمان مکان سید محمود هاشمی
نفقه، مؤنه، امساك به معروف و... .
٢. تأثير زمان ومكان در تشخيص و تعيين ضرورتها، بويژه در مسائل اجتماعى و حكومتى.
٣. تأثير زمان و مكان، در تشخيص اهم و مهم از احكام و ملاكات.
٤. تأثير زمان و مكان در تعيين دقيق ابعاد و گستره سيرههاى عقلايى و نيز نكات موجود در اين سيرهها كه در كشف كبراى حكم شرعى به وسيله امضاى شارع مؤثر است.
٥. تأثير زمان و مكان، در فهم گسترش و اطلاق دليلى و يا ضيق و انصراف آن.
٦. تأثير زمان و مكان در فهم دلالتهاى ضمنى و يا التزامى جديد در برخى از ادله (آيات و روايات).
٧. تأثير زمان و مكان در تشخيص ماهيت برخى از احكام صادره از پيامبر اكرم (ص) و اميرالمؤمنين(ع) كه آيا حكم ولايتى است يا شرعى الهى.
٨. تأثير زمان و مكان در جهان بينى فقيه و اثرات آن در متد فقاهت و استنباط از نظر:
الف. تفصيلات و تطبيقات جديد.
ب. چگونگى تدوين و تقرير مسائل و ارتباط ميان آنها.
ج. تشخيص و جداسازى قلمرو احكام شرعى از احكام ولايتى و احكام ثابت از احكام متغير و قلمروهاى ديگر.
د. تبيين فقهى ارزشها و فلسفه فقهى احكام.
هـ طبقه بندى و تعيين اولويتها و تشخيص بخشهاى اصلى و بنيادى و زير بنايى از بخشهاى فرعى و روبنايى و به دست آوردن سيستمها و نظامهاى فقهى و حقوقى اسلام كه اجتهاد و استنباط در اين بخشها، معمولاً، متأثر از جهان بينى و سطح معارف و فرهنگ عمومى و اسلامى و قدرت و توانمندى فقيه و اطلاع و آگاهى او از شرايط و روابط متغير و جديد است.
و اما پاسخ سه پرسش بعدى، به نظر من، با توجه به آنچه به اجمال گفته شد، روشن گرديد.